- دیباچه 1
- فصل اول: ضرورت، اهمیت و پیشینه سحرخیزی 5
- اصطلاح شناسی سحر 8
- واژه شناسی سحر 8
- اشاره 8
- واژه شناسی فجر 9
- اصطلاح شناسی فجر کاذب و صادق 9
- بین الطلوعین 10
- فصل اول: سحر خیزی در سیره بزرگان دین 11
- اشاره 11
- 1. سحرخیزی اهل بیت علیهم السلام 12
- اشاره 12
- ب) مناجات سحرگاهی امیرمؤمنان علی علیه السلام 13
- الف) نیایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سحرگاه 13
- الف) خلوت شبانه معمار کبیر انقلاب 18
- 2. سحرخیزی بزرگان دین 18
- ب) برنامه سحرخیزی شهید مطهری رحمه الله 20
- ج) برنامه سحر عارف کامل، شاه آبادی رحمه الله 22
- د) برنامه سحر محدث قمی رحمه الله 23
- ه ) نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی رحمه الله در حرم مطهر فاطمه معصومه علیهاالسلام 24
- و) سحرخیزی شیخ مفید رحمه الله 25
- ز) سحرخیزی آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله، زعیم بزرگ عالم تشیع 25
- ح) نیایش شیخ جعفر کاشف الغطاء رحمه الله 26
- ط) سحر بهجت عارفان 26
- ک)سید محمدحسن الهی طباطبایی رحمه الله وعلامه سیدمحمدحسین طباطبایی رحمه الله 29
- ل) آیت اللّه محمدتقی مصباح یزدی 31
- ن) آیت الله نایینی رحمه الله، گوهر کویر 32
- اشاره 34
- اشاره 35
- 1. آثار معنوی 35
- الف) قرب به ذات حق 35
- ب) افزایش تقوا و روحیه بندگی 36
- د) استجابت دعا 38
- الف) تقویت اراده و مقاومت 41
- ب) شادابی و نشاط 41
- اشاره 41
- اشاره 42
- 3. آثار اقتصادی 42
- الف) بهره وری در کار 43
- ب) افزایش روزی 44
- اشاره 47
- الف) تنظیم وقت 47
- 4. آثار اجتماعی 47
- ب) کاهش تراکم ترافیک 48
- اشاره 50
- پی آمدهای خواب سحرگاهی 50
- 1. اتلاف عمر 50
- 2. کم شدن عمر 51
- 3. خواب آلودگی و خستگی در طول روز 52
- 5. مانع گشتن از رسیدن روزی 54
- 6 . زرد شدن بدن 55
- 1. آداب سحر 56
- اشاره 56
- الف) مسواک زدن 56
- ج) تلاوت قرآن 57
- ب) نماز شب 57
- د) تفکر 58
- ب) ادای فریضه نماز صبح در اول وقت 60
- الف) نافله صبح 60
- 2. برخی اعمال بین الطلوعین 60
- ج) فراگیری دانش 61
- د) ورزش صبح گاهی 62
- اشاره 66
- الف) موانع فردی 66
- اشاره 66
- 1. موانع سحرخیزی 66
- اشاره 66
- یک _ پرخوری 66
- سه _ سستی و تنبلی 68
- پنج _ پرخوابی 71
- شش _ ناآگاهی 71
- ب) موانع اجتماعی 72
- هفت _ اعتقاد نداشتن به سحرخیزی 72
- اشاره 72
- یک _ شب نشینی 72
- دو _ تماشای برنامه های تلویزیونی آخر شب 73
- چهار _ طولانی شدن مراسم های مذهبی تا نیمه شب 74
- سه _ باز بودن فروشگاه ها و مجتمع های بازرگانی تا دیر وقت 74
- پنج _ دگرگونی ارزش ها 75
- ج) موانع تربیتی 75
- 2. راهکارهای سحرخیزی 78
- الف) تشویق و تنبیه 78
- د) خواب سرشب 79
- ج) شناخت درمانی 79
- ه ) استواری و پایداری 80
- و) خواب نیم روز 80
- نقد عملکرد رسانه 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- الف) برنامه های پیش از اذان صبح (سحر) 84
- ب) برنامه های پس از اذان صبح 85
- 2. برنامه های غیر سحرگاهی 87
- اشاره 87
- الف) زمان برنامه ها 87
- ب) محتوای برنامه ها 88
- پیشنهادهای برنامه ای 89
- پرسش های مردمی 91
فصل دوم: مفهوم شناسی
اشاره
از آنجا که در این پژوهش از اصطلاح های پرکاربردی همچون «سحر»، «فجر صادق»، «فجر کاذب» و «مابین الطلوعین» استفاده شده است، پیش از پرداختن به اصل بحث، به تعریف این واژگان می پردازیم.
واژه شناسی سحر
«سحر» واژه ای عربی است که در لغت، نام اوقات آخر شب و پیش از صبح است.(1) در لسان العرب در این باره، آمده است: «عده ای به ثلث آخر شب تا طلوع فجر، سحر می گویند».(2)
اصطلاح شناسی سحر
سحر، دارای دو معنای اصطلاحی است:
اصطلاح شرعی: از نگاه شرع، سحر با معنای لغوی آن مترادف است و
1- خلیل بن احمد فراهیدی، العین، ترتیب: محمدحسن بکایی، الطبعه الاولی، مؤسسه النشر الاسلامی، 1414 ه . ق، ص 364؛ تاج العروس، ج 11، ص 512؛ ابوالحسن احمد بن فارسی بن زکریا، معجم مقایس اللغه، ج 3، مکتب الاعلام الاسلامی، جمادی الاخر 1404 ه . ق، ص 138؛ ابن منظور، لسان العرب، ج 4، نشر ادب الحوزه، محرم 1405 ه . ق، ص 350.
2- لسان العرب، ج 4، ص 350.