روش دوست یابی صفحه 165

جامعه بر او تحمیل کرده است، چه آزادی از این قیود از حفظ آداب و شرم، در دوستی گویاتر و به محبّت نزدیکتر است.

اما هرگاه از دوستش رودربایستی داشته باشد به همان گونه که نسبت به دیگر مردم دارد و در برابر او پایبند آداب و رسوم باشد همان طور که در برابر جامعه پایبند است

هرگز در این دوستی لذّت و حلاوتی نخواهد یافت بلکه سنگینی بار آن را بر دوش خود احساس خواهد کرد و بسا این احساس او را به انصراف از دوستی و قطع آن بکشاند. از این رو پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله فرموده است: «بدترین دوستان کسی است که برای او به رنج بیفتی».(1)

امیرمؤمنان علیه السلام فرموده است: «شرط همدمی ترک تعارفات است».(2)

نیز: «هرگاه مؤمن با دوستش کمرویی کند از او جدا شده است».(3)

نیز: «بدترین دوستان کسی است که برای او به رنج افتد و بهترین آنها کسی است که دیدارش برایت اطمینان آور و غیبت او برایت آرامش بخش باشد».(4)

امام صادق علیه السلام فرموده است: «سنگین ترین دوستان بر من کسی است که به خاطر من خود را به رنج اندازد و سبکترین آنها بر دل من کسی است که با او چنان باشم که در تنهایی هستم».(5)

متکلّف و تعارفی را با نشانه هایی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ذکر کرده است می توان شناخت، فرموده است: «انسان متکلّف را سه نشانه است: در حضور تملق می گوید، در غیاب غیبت می کند، و در هنگام مصیبت شماتت و شادکامی می کند».(6)

یکی از حکیمان گفته است: «بریدن مردم از همدیگر به سبب تکلّفات و تعارفات است».

1- بحارالانوار، 71/165.
2- الحکم، 1/538.
3- بحارالانوار، 71/165.
4- بحارالانوار، 74/165.
5- مستدرک الوسائل، 9/146؛ احیاءعلوم الدین، 2/132.
6- بحارالانوار، 77/52، 77/66.