- گفتاری از مترجم 2
- مقدّمه چاپ دوم 4
- مقدّمه چاپ نخست 6
- مقدّمه 8
- دیدگاه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و ائمّه اهل بیت علیهم السلام درباره «دوستی» 12
- اهمیّت دوست در زندگی 16
- چه کسی را باید به دوستی برگزید؟ 21
- حقوق دوستی و حدود آن 37
- مؤمن آیینه برادر (ایمانی) خویش است 46
- میانه روی در دوستی و دشمنی 49
- انواع دوستان 51
- آزمایش دوستان 54
- پایه های دوستی 59
- اشاره 59
- آنچه زداینده محبّت است 157
- اشاره 157
- 5 - دوری گزیدن از دوستان 166
- وصیّت امیرمؤمنان علیه السلام به فرزندش امام حسن علیه السلام درباره معاشرت با دوستان 181
- منابع 183
فرمود:«برای آن که ستمدیده برادرش را به حفظ پیوند با خود دعوت نکرده و از گفتار او
چشم نپوشیده است از پدرم شنیدم که می فرمود: هرگاه دو تن با همدیگر نزاع کنند و یکی دیگری را ترک کند باید مظلوم به رفیقش مراجعه کند و به او بگوید: ای برادر! من ستمکارم، تا بدین گونه جدایی میان آنها بر طرف شود، چه خداوند متعال داوری دادگر است و حق ستمدیده را از ستمکار می گیرد».(1)
ائمّه اهل بیت علیهم السلام به ما دستور داده اند که با برادران دینی خود پیوند و ارتباط برقرار کنیم هر چند به وسیله سخنانی خوش باشد. امام صادق علیه السلام فرموده است: «با برادران (دینی) خود بپیوندید و به آنها نیکی و احسان کنید هر چند منحصر به سخنانی خوش و ادای پاسخ باشد».(2)
بازگشت دو برادر مؤمن که از همدیگر جدا شده اند به حالت صفا و یکدلی کار دشواری نیست بلکه بسیار آسان است و تنها به اندگی شیرین زبانی و گشاده رویی و چشمپوشی از بدیها و گذشت از گناهها نیاز دارد، در این صورت رجوع پس از مفارقت و وصل پس از هجران برای آنان آسان می شود، چنان که امام صادق علیه السلام فرموده است:
«سرعت الفت دلهای نیکان به هنگامی که همدیگر را دیدار می کنند - هر چند دوستی خود را به زبان اظهار نکنند - مانند سرعت آمیختگی آب باران با آب رودخانه هاست، و دوری الفت دلهای فاجران و بدکاران در وقتی که یکدیگر را دیدار می کنند - هر چند به زبان اظهار دوستی کنند - مانند دوری حیوانات از عواطف و مهربانی به یکدیگر است اگر چه مدتهای طولانی از یک آخور علوفه خورده باشند».(3)
اگر میان دو برادر دینی جدایی و قطع رشته دوستی اتفاق افتد آن که برتر و محبوبتر نزد خداوند است یکی از آن دو تن است که در برقراری رابطه برادری و گشودن باب گفتگو سبقت گیرد، چنان که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرموده است: «هر دو تن مسلمان که از یکدیگر دوری گزینند تا سه روز بگذرد و آشتی نکنند از اسلام خارج می شوند و میان آنها دوستی و پیوندی نیست اما هر کدام از آنها در گفت و شنود با برادر خود سبقت گیرد
1- بحارالانوار، 72/184.
2- بحارالانوار، 75/261.
3- بحارالانوار، 75/257.