غفلت، علل و آثار آن صفحه 103

قلب، خاستگاه کارهاست، عملکرد ناروا، نشانه آلودگی درونی است که گفته اند: «از کوزه همان برون تراود که در اوست».

خداوند در قرآن کریم می فرماید: «ذَلِکَ وَ مَنْ یُعَظِّمْ شعایر اللّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ؛ هر کس شعایر الهی را بزرگ شمارد، این نشانه تقوای قلب اوست». (حج: 32)

با اینکه بزرگ داشت شعایر به ظواهر امور مربوط است، ولی از تقوای قلب به شمار آمده است و این گویای رابطه تنگاتنگ بین چگونگی قلب انسان با عملکرد و جنبه های آشکار زندگی اوست. گذشته از این، می دانیم که قلب در آغاز، آفرینشی پاک دارد و گناه و بی بند و باری، آن را آلوده می کند. پس همان گونه که بازتاب دل ناپاک در عملکرد بد انسان ظاهر می شود، رفتار گناه آلود نیز بر دل او تأثیر منفی و زیان بار دارد.

بنابراین، این توجیه نادرست نمی تواند بهانه ای برای گناه باشد، چون هر چند انسان دارای قلبی پاک باشد، رفتار ناپسند او می تواند به تدریج قلب او را آلوده و ناپاک کند.

11. کارهای بیهوده

زیاده روی در پرداختن به برخی کارها، انسان را از رسیدگی به مسائل اساسی زندگی اش، غافل خواهد کرد. امام سجاد علیه السلام در فرازی از دعای مکارم الاخلاق از خداوند، چنین می خواهد:

اَلّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِهِ وَاکْفِنِی ما یَشْغَلُنِی الْإِهْتِمامُ بِهِ وَاسْتَعْمِلْنِی بِما تَسْأَلُنِی غَداً عَنْهُ وَ اسْتَفْرِغْ أَیّامِی فِیما خَلَقْتَنِی لَهُ.(1)