غفلت، علل و آثار آن صفحه 118

است. در آیات بسیاری، به تأثیر شنیدن، در ایجاد تحول درونی در انسان و رهایی او از غفلت اشاره شده است.(1) امیرمؤمنان علی علیه السلامنیز به فرزندش، امام حسن علیه السلاممی فرماید: «أَحْیِ قَلْبَکَ بِالْمَوْعِظَهِ؛ دلت را به اندرز زنده دار».(2)

همچنان که جسم، مرگ و زندگی دارد، دل آدمی نیز مرده و زنده دارد. حیات جسم به تغذیه سالم است و حیات دل نیز به اندرزی است که از خاستگاهی پاک برخیزد. از امام علی علیه السلامنقل است که فرمود: «... إِسْمَعْ یا ذَا الْغَفْلَهِ وَ التَّصْرِیفِ، مِنْ ذِی الْوَعْظِ وَ التَّعْرِیفِ؛ ای غفلت زده روی گردان از صاحبان پند و سخن، گوش شنوا داشته باش.»(3) نیز فرموده است: «بِالْمَواعِظِ تَنْجَلِی الْغَفْلَهُ؛ با - شنیدن - اندرزها، غفلت رخت برمی بندد».(4)

تأثیر پند و اندرز در غفلت زدایی، دو شرط اساسی دارد:

یک - اعتماد به گوینده

این امر هنگامی است که شنونده، پند دهنده را عامل به گفته خود بیابد. درغیراین صورت، اندرز او تأثیر شایسته ای نخواهد داشت. امام صادق علیه السلام می فرماید:

1- .نک: سجده: 26؛ یونس: 67؛ اعراف: 100.
2- . نهج البلاغه، نامه 31، ص 392.
3- . محمد باقر محمودی، نهج السعاده، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، 1396 ه . ق، ج 2، ص 40؛ بحارالانوار، ج 7، ص 99 از سی دی 5-2 نور.
4- . عبدالواحد آمدی، غررالحکم و دررالکلم، ترجمه: محمدعلی انصاری قمی، قم، مؤسسه دارالکتاب، ج 1، فصل 18، ص 330، ح 13.