غفلت، علل و آثار آن صفحه 52

فِی عِلْمٍ لَیسَ فِیهِ تَفَهُّمُ؛ در دانشی که مقدمه بینش نباشد، خیری نیست».(1)

از این حدیث برمی آید که علم، زمینه ساز معرفت و بینش است، نه خود آن. واژه ای که در روایت های مربوط به نفس به کار رفته، معرفت و هم خانواده آن است. همچنین پی آمدی که برای معرفت نفس بیان شده، شناخت خدا و موجودات دیگر است، نه علم به آنها. انسان جدید هر چند بر طبیعت سلطه یافته، ولی از درک حقیقت آن ناتوان است. طبیعت، گذشته از ظاهر آن، باطنی دارد که به مبدأ هستی مربوط است و انسانِ ازخود بیگانه نمی تواند آن را درک کند.

ب) غفلت از خود

غفلت از خویشتن، بدترین نادانی و خاستگاه بسیاری از مشکلات روحی و روانی عصر جدید است. امیر مؤمنان علی علیه السلامفرموده است: «أَعْظَمُ الْجَهْلِ جَهْلُ الاْءِنْسانِ أَمْرَ نَفْسِهِ؛ بزرگ ترین نادانی، جهل انسان درباره خود است».(2)

بزرگ تر بودن این جهل، به چند دلیل است:

1. انسان پیوسته همراه و همدم خویش است، ولی در عین حال، از خودش غافل است و چه جهلی بزرگ تر از این است؟

تمام عمر با خود بودی و نشناختی خود را

دمی با حق نبودی، می زنی لاف شناسایی