گزیده معراج السعاده صفحه 101

حد وسط جود و سخاست که بسیار پسندیده می باشد.

بخل نتیجه و ثمره محبّت دنیاست. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید: وَ لا

یَحْسَبَنَّ الَّذینَ یَبْخَلوُنَ بِما اَتهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَیْراً لَهُمْ بَل هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَیُطَوَّقُونَ مَا بُخلُوابِه یَوْم الْقِیامَهِ؛ «آنان که بخل نموده و حقوق فقیران را از مالی که خدا به فضل خویش به آنها داده ادا نمی کنند گمان نکنند که این بخل به سود آنها خواهد بود؛ بلکه به ضرر آنهاست چه آن که از مالی که در آن بخل ورزیده اند. در روز قیامت طوق (آتشین) به گردن آنها شود و تنها خدا وارث آسمانها و زمین خواهد بود». (آل عمران/ 180).

حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بخیل از بهشت دور است و به آتش جهنم نزدیک. جاهل سخی محبوبتر است نزد خدا از عابد بخیل. و نیز رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: بخل ناشی از کفر است و عاقبت کفر آتش است. شخص بخیل در نظرها خوار است و بی مقدار.

زندگی بخیل در دنیا به نکبت و بیچارگی می گذرد. زن و فرزندان بخیل آرزوی مرگ او را دارند. در دنیا مانند گدایان بی آبرو زندگی می کند؛ امّا در آخرت بازخواست و محاسبه اغنیا با وی می شود. باید در تنگنای دنیا بسوزد و در آخرت هم به سبب امساک از پرداخت حقوق اهل و عیال و مستحقّان به جزای اعمال زشت خویش برسد و بسوزد.

توبا خلق نیکی کن ای نیکبخت

که فردا نگیرد خدا بر تو سخت

ضدّ صفت بخل سخاوت است که از زهد و بی اعتنایی به دنیا سرچشمه می گیرد. این صفت نیک شعار و رفتار همه پیامبران و اولیاء خدا بوده است. حضرت علی علیه السلام فرمود: مَنْ جادَ سادَ: هر که سخاوت ورزید به سیادت و بزرگواری رسید.

فریدون فرّخ فرشته نبود

ز مشک و ز عنبر سرشته نبود

به دادو دهش یافت آن نیکویی

تو داد و دهش کن فریدون تویی