گزیده معراج السعاده صفحه 41

26. جهل مرکّب و شک و حیرت و معالجه آنها

در برابر علم دو آفت بزرگ دامنگیر افراد می شود: 1 - جهل مرکب است که دارنده آن نمی داند که نمی داند.

2 - تردید و شک است که یا بر اثر تعصّب یا غفلت از درک حقیقت و سر باز زدن از عرضه کردن معلومات و مجهولات خود بر معیار و میزان تحقیق پیش می آید و به جایی می رسد که اگر در مسائل ایمانی و اعتقادی باشد و در آن حال بماند و از دنیا برود کافر از جهان چشم بربسته است.

این چنین شخصی باید با اهل علم بنشیند و بدون تعصّب؛ استدلالات خود را بر آنها عرضه کند، تا پرده شک از پیش چشمش برداشته شود یا مواظبت بر طاعت و عبادت نماید و از خداوند مهربان بخواهد با نوری که بر دلش می تاباند شک و تردید را بیک سونهد. در برابر این دو آفت: جهل مرکّب و شک و حیرت؛ یقین است که نتیجه آن اعتقاد جازم قطعی است.

یقین، نفس انسانی را کمال است و شاهد روح را حُسن و جمال. یقین موجب وصول به سعادت است؛ زیرا ایمان اصل یقین است و عین آن و سایر علوم شاخ و برگ آن و رستگاری در آخرت بدون آن حاصل نمی شود. بنابر این یقین اشرف فضایل و اعظم صفات است.

یقین کیمیای سعادت دو جهان می باشد. حضرت صادق علیه السلام فرمود: عمل اندک با یقین و دوام بر یقین بهتر است در نزد خدا از عمل بسیار بدون یقین. آن که یقین دارد اگر گناهی کند استغفار و از گناهش توبه و انابه می کند و بسوی خدا باز می گردد. یقین و اهل یقین را چند علامت است:

1 - در کارهای زندگی و نیازمندیهایش جز به خدا توجّه نکند و همه چیز را از او خواهد و از او داند. در سختی و شدّت و فقر یا رفاه و غنا تسلیم خواست خدا باشد. خدا را خیر محض داند چشم از وسائط بپوشد و همه چیز را از یک

سرچشمه و منبع که خداست طلب کند.