گزیده معراج السعاده صفحه 43

شخص در آتش داخل شود و سوزندگی آن را دریابد.

باید درین مرحله خود را از همه ناپاکیها پاک کرد و از هواهای نفسانی با ریاضت و طاعت، گسست تا شایسته دیدار گردید؛ زیرا:

او را به چشم پاک توان دید چون هلال

هر دیده جای جلوه آن ماه پاره نیست

از جهل مرکب و حیرت و شک سخن گفتیم که از صفات رذیله و مایه پستی و سقوط می شود. صفت سوم شرک است و آن عبارت است از این که غیر از خدا دیگری را هم منشأ و مصدر اثری در عالم بداند و او را عبادت کند. چنین شرکی شرک جلی خواهد بود و اگر او را در نفس خود طاعت و اطاعت نماید شرک خفی است و بدون شک، شرک - به هر صورت - بزرگترین باعث و موجب هلاک و شقاوت ابدی است و در قیامت جاودانگی در جهنم خواهد بود. خداوند متعال می فرماید: اِنّ الشّرکَ لَظُلمٌ عَظیم ؛ «همانا شرک ظلم بزرگی است.»

27. در بیان توحید و فایده هر قسمتی

ضد شرک توحید است یعنی اعتقاد به یگانگی خدا و آن چند قسم است:

1 - توحید در ذات: یعنی ذات حق را یگانه و منزّه از ترکیب خارجی و عقلی و صفاتش را عین ذات مقدّسش بداند.

2 - توحید در واجب الوجود: یعنی وجود خدا را منحصر کردن در خدا و نفی شریک برای ذات مقدّس او.

3 - توحید در تأثیر و ایجاد و افعال: یعنی مؤّر در وجود را منحصر در پروردگار بداند.

اعتقاد به توحید نیز مراتبی دارد:

مرتبه اول که قشر قشر است در آن تنها آدمی به زبان کلمه توحید را بگذراند و

لیکن دل او از این معنی غافل باشد و گاه منکر آن، مانند توحید منافقین که