گزیده معراج السعاده صفحه 47

این که می گوید: اگر پسرم زنده بود به کمک او چنین و چنان می کردم! در حالی که پسرش چند سال پیش درگذشته است.

گاه چنین خیالاتی انسان را در مسائل اعتقادی به وادی شک وارد می کند و سرانجام به خارج شدن از مرز ایمان و اعتقاد می کشاند.

30. در بیان الهام و وسوسه شیطانی و علامات هر یک

افکار و خیالاتی که به ذهن و دل می رسد، گاه محرک بر اعمال خیرند و پسندیده می باشند و به آنها الهام می گویند. گاه خیالاتی هستند که محرک بر کارهای شراند و آنها را وسوسه می نامند. وقتی خیالات باطل و وسوسه در دل قرار گرفت شیطان زمینه را مساعد می بیند و فعالیت خود را آغاز می کند و به مقاصد خود می رسد.

آن افکاری که منشأ خیرات می شود الهامی و از جانب فرشتگان الهی است و نتیجه آن ورع و تقوا و نجات است. امّا آن افکار و خیالاتی که فاسد است به هوا و هوس و افکار وسوسه آمیز و به مقاصد شیطانی منتهی می شود که نتیجه آن بدبختی و عذاب است. اگر دل متوجّه خدا شد و به تقوا و پرهیز ازگناه پرداخت؛ ساحت دل دراختیار الهامات ربّانی و ملائکه قرار می گیرد و جای شیطان برای ورود به دل تنگ می شود؛ امّا اگر به فساد و تباهی و گناه میل کرد لشکریان شیطانی به دل حمله می آورند و آن را تسخیر می کنند و وسوسه ها و شک و تردیدها راه را بر ملائکه و الهامات پاک می بندند.

اینست که دل پیوسته جولانگاه این دو لشکر است. گاه این پیروز می شود و گاه آن. اگر قوای واهمه، شهویّه و غضبیّه کمک رسانند شیطان و وسوسه های او ظفر می یابد؛ امّا اگر قوه عاقله مدد رساند و الهامات غیبی پشتیبان شود شکست با

شیطان است و نور ایمان و فیض رحمانی بر در و دیوار دل می تابد و آن را روشن می سازد.