گزیده معراج السعاده صفحه 51

آرامش یافته خشنود و پسندیده بسوی پروردگارت باز گرد و در زمره بندگان من داخل شو و به بهشت من درآی» (فجر/ 27/28/29/30). در مقابل آنها نفس منکوسه است که از صفات زشت انباشته شده و راههای مَلکی و ملکوتی بر دل مسدود گردیده است. نشانه چنین افرادی آن است که نصیحت و انذار از عذابهای الهی در آنها بی اثر است. گویی بر دلهاشان پرده ای کشیده و گوشهاشان را بسته اند که جز حرف خود را نمی شنوند و هیچکس را خیر خواه خود نمی دانند و جز کار شر و فاسد از دست آنها بر نمی آید.

در بین دو طایفه، مردم عوام اند که گوشی با رحمن دارند و گوشی با شیطان - گاهی بدین سوی مایلند و زمانی بدان سوی راغب اند. بین اینها مراتب مختلف است.

33. در شرافت افکار حسنه و تفکّر در صنع خدا

در مقابل وسوسه های شیطانی افکار حسنه و نیکوست که شرعاً و عقلاً مستحسن است. این افکار یا انگیزه اعمال خیر در انسان می شوند و یا منشأ عملی نیستند ولی در هر حال نیکو و سرانجام منتهی به خیراند. مانند: ذکر و یاد خدا یا تفکّر درآثار و شگفتی های صنع الهی که خود عبادتی است ارزنده. یا اندیشیدن در مبدء و معاد و احکام و اوامر و نواهی به اخلاق عباد و کیفیت حشر و نشر و امثال آن یا تذکّر فنای جهان ظاهر و دنیای دنی و بیوفایی آن با گذشتگان و عبرت گرفتن از احوال آنان، و تفکّر در حال و احوال خود و آنچه بر او گذشته و خواهد گذشت و سرانجام تفکّر در عجایب صنع و قدرت پروردگار در خلقت آسمان و زمین و کرات بیشمار آسمان و آمدن و رفتن شب و روز و چهار فصل سال یا

عجایب دریاها و خشکیها و حیات و ممات جانوران.

شرافت تفکّر روشن است؛ زیرا تفکّر عبارت است از این که از راه دل در آیات و آفاق وانفس سیر کنی و از آنها پی به آفریننده آنها بری و او را بشناسی و به