گزیده معراج السعاده صفحه 68

و به همان راهی می روند که آنها رفته اند:

چه غم دیوار امّت را که باشد چون تو پشتیبان

چه بیم از موج بحر آن را که باشدنوح کشتیبان

39. در عزّت و قوّت نفس

بزرگی و عزّت نفس آن است که انسان در برابر شدائد تحمّل داشته باشد و بیدی نباشد که به هر بادی بلرزد. خداوند متعال می فرماید: و لِلّهِ العِزَّهُ وَ لرِسُولِهِ وَ لِلْمؤِنینَ؛«عزّت خاصّ خدا و رسول و مؤنان است» (منافقون/ 8). بنده مؤن نباید زبون و خوار باشد و به ضعف نفس و سستی اراده و ذلّت و مهانت دچار شود. خود را در نزد خدا و خلق خوار سازد. مؤن واقعی از دوستی ابنای روزگار شادمانه و مغرور و از دشمنی آنان اضطرابی به خود راه نمی دهد. از تغیّر و تبدّل روزگار متزلزل نمی شود و از اقبال و ادبار زمانه بیمی به دل راه نمی دهد.

این خوی پسندیده و فضیلت قابل ستایش، میدانی است که جز یکّه سواران

معرکه مردانگی در آن جولان نکنند و راهی است که بجز شیردلان قدم در آن ننهند.

در برابر عزّت نفس، ضعف و سستی است و در برابر دنائت همّت و پستی طبع که شخص به شغلهای پست تن در می دهد و از طلب کارهای بزرگ باز می ماند؛ علّو همّت است. صاحبان همّت بلند در صددند به کارهای بزرگ و مشاغل عالی دست یازند. کسی که همّت او عالی است در برابر زخارف دنیوی و منافع ظاهری فریبنده سر فرود نمی آورد.

غلام همّت رندان بی سر و پایم

که هر دو کَوْن نیرزد به پیششان یک کاه

مردان و زنان با همّت در راه رسیدن به مقصود؛ از هیچ کوشش و فداکاری باز نمی ایستند؛ و در راه تحقّق هدف عالی خود از بذل جان و مال دریغ نمی ورزند: