گزیده معراج السعاده صفحه 75

معکوس می دهد و بر غضب و قدرت انتقام شخص می افزاید.

گاه غضب برای امری است که هنوز وقوع نیافته و جنبه پیشگیری از آن امر دارد. زمانی غضب به خاطر امری است که وقوع یافته است و غضب به جهت انتقام یا تنبیه شخص است. اگر فرد بر انتقام توانا باشد، خون از درون به بیرون سرایت می کند؛ و صورت شخص غضبناک قرمز می شود ولی اگر قادر بر انتقام نبود، حالت سرخوردگی و ناامیدی دست می دهد و خون از خارج به درون جریان پیدا می کند و صورت شخص زرد می شود.

افراد از جهت غضب بر سه دسته تقسیم می شوند:

1 - برخی در طرف افراط هستند و در موقع غضب از اطاعت عقل و شرع و عرف خارج می شوند.

2 - برخی قدرت غضب ندارند و حتی درجایی که غضب لازم است از جای نمی جنبند.

3 - گروهی هستند در حد اعتدال که در جای خود غضبناک می شوند و در جایی که لازم است؛ آرام اند. این نوع غضب بجا، مستحسن است و نوعی شجاعت و قوت نفس بشمار می آید. در مورد کسانی که اصلاً دچار غضب نمی شوند گاه از جبن است و زمانی از بی غیرتی و بی حمیّتی است و این نیکو و شایسته نیست. غضب در جای خود - مستحسن و دفاع از حریم ناموس و آبروست. غضب مفرط و زیاده از حد از مهلکات است و ممکن است به شقاوت ابدی منتهی شود و باعث قتل نفس یا قطع عضو کسی گردد. به همین جهت گفته اند: غضب شدید و در غیر مورد جنون دفعی و موقّت است و آفات بسیاری دارد. گاه اتفاق افتاده است که غضب باعث سکته و مرگ مفاجات می شود. غضب کلید زشتی هاست.

حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرموده اند: غضب ایمان را فاسد می کند. شخص غضبناک دشنام و ناسزا می گوید و حتی کلمات کفرآمیز بر زبان می راند و موجب تهمت زدن و سخریّه دیگران می شود و احترام و عزّت خود را از بین می برد: