گزیده معراج السعاده صفحه 78

عَظیم؛ «و تو راست خلقی عظیم» (قلم/ 4).

پیامبر گرامی به خویشان و یاران خود می فرمودند: اگر مال و مکنت به حدّی ندارید که مردم را خوشحال و خشنود کنید با خوشرویی و حسن خلق مردمان را شادمان و از خود راضی کنید. از صفات ناخوشایند دیگر که از قوه غضبیه سرچشمه می گیرد، عداوت و دشمنی است. عداوت یا پنهان است که به آن حقد و کینه می گویند که آثار بد آن بعد بروز می کند یا آشکار است که به آن عداوت و دشمنی می گویند.

عداوت خود نیز منشأ صفات رذیله دیگری مانند حسد، غیبت، دروغ و بهتان می شود که هر کدام سرچشمه مفاسد بسیار است.

بزرگان دین، بویژه رسول گرامی اسلام، از داشتن حقد و کینه و عداوت نسبت به دیگران، خصوصاً برادران ایمانی و مسلمان منع کرده اند. شاعران نیز درین زمینه مضامین پندآمیزی سروده اند. از جمله این کلام معروف است:

درخت دوستی بنشان که کام دل ببار آرد

نهال دشمنی بر کن که رنج بیشمار آرد

چه بسا عداوتهایی که بنیان خانواده ها و مردم دوست و بیگانه را ازهم پاشانده است و چه عزّتها را که به ذلّت مبدّل ساخته.

ضد عداوت و دشمنی نصیحت و خیر خواهی و محبّت و دلسوزی است که به صاحب این صفت طراوت و شادابی و آرامش می دهد و هم دیگران را از مهالک و سختی ها حفظ می نماید. از لوازم حقد و کینه ضرب و فحش و لعن است که از قوه غضبیّه منشأ می گیرد.

ضرب و زدن کسی - بدون اجازه شرع و قانون - در هیچ مذهبی مجاز و روا نیست؛ بلکه در اخبار بسیار از آن نهی شده است. همچنین فحش و ناسزاگویی که از خبث نفس سرچشمه می گیرد و عادت اراذل و اوباش است.

از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل شده است که فرمود: بهشت بر شخص فحش گو و هرزه