گزیده معراج السعاده صفحه 85

(زمر/60).

پیامبر عالیقدر صلی الله علیه و آله می فرماید: هر که به قدر خردلی در دلش تکبّر باشد داخل بهشت نخواهد شد. عیسی بن مریم علیه السلام می فرماید: بذر حکمت در دل سخت و سنگین متکبّر جبّار نمی روید. تنها دلهای نرم و متواضع بذر علم و حکمت را در خود جای می دهند و آنها را سر سبز و بارور می کنند.

کسانی که تکبّر می کنند با این خصیصه زشت در حقیقت پرده بر عیوب پنهانی

خود می کشند و می خواهند ضعف خود را فرو پوشند.

تکبّر را سه قسم دانسته اند: اوّل تکبّر بر خداوند متعال چنان که نمرود و فرعون آن را داشتند. این بدترین نوع تکبّر است که به کفر می انجامد. سبب این نوع تکبّر جهل و طغیان و عاقبت آن جهنم سوزان است. خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید:

اِنَّ الّذینَ یَسْتَکبرُونَ عَن عِبادَتیِ سَیَدْ خُلُونَ جَهَنَّم داخِرینَ؛ «آنهایی که از پرستش من سرکشی می کنند زودا که در عین خواری به جهنم در آیند» (مؤن/60).

دوّم تکبّر در برابر پیغمبران الهی علیهم السلام مانند: ابوجهل و ابولهب و ... اینها می گفتند:

اَهؤ لاءِ مَنَّ اللّهُ عَلَیْهِمْ مِنْ بَیْننا؛ «آیا از میان ما اینان بودند که خدا به آنها نعمت داد؟» (انعام/ 52).

سوّم: اینکه بر بندگان تکبّر کنند و آنان را خوار شمارند. این نوع تکبّر گاه آثار زشتی دارد که گاه در دل می ماند و گاهی آثار ظاهری آن از دل متکبّر متظاهر می شود. اگر شخص متکبّر به عظمت خداوند متعال بیندیشد و بفهمد در برابر خداوند قهّار متکبّر خردلی ارزش ندارد و کبریاء و عظمت خاصّ پروردگار متعال است. خود را به چیزی نمی شمارد. مردم را هم به چشم حقارت نگریستن از بی خبری و غفلت است. زیرا متکبّر باید بداند که دیگران هم - چه فقیر و چه غنی -