گزیده معراج السعاده صفحه 87

می پوشیدند.

گاه لباس نو و فاخر پوشیدن موجب تکبّر و غرور می شود و لباس کهنه و خشن پوشیدن تواضع و افتادگی وخشوع را در انسان افزایش می دهد.

6 - اگر بخواهد غذا بخورد و در خانه غلام یا کارگری باشد؛ باید با کمال فروتنی با آنان بر سر یک سفر بنشیند. چنانکه سرور و مولای ما حضرت علی بن

موسی الرضا علیه السلام به روایت یکی از اهالی بلخ در سفر خراسان، با همه همراهان خود از غلامان و خادمان بر سر یک سفره می نشست و فرقی بین خود و آنان قائل نبود.

خداوند متعال به پیامبر عظیم الشأن خود می فرماید:

وَ اخْفِضْ جَناحَکَ لِمَن اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُوْمِنینَ؛ «در برابر هر یک از مؤنان که از تو پیروی می کند بال فروتنی فرود آر» (شعراء/ 215).

گفتیم که فضیلت هر صفتی در آن است که در حدّوسط و از افراط و تفریط بدور باشد. در تواضع نیز وضع چنین است: حدّ افراط تکبّر است و حد تفریط آن پستی و ذلّت.

44. فخر فروشی و نازیدن به اجداد

از صفات مذموم و نکوهیده دیگر تفاخر و فخر فروشی به اجداد است. این صفت نیز نوعی تکبّر و نخوت است که در دوران جاهلیت بسیار ریشه دار بود و حضرت رسول صلی الله علیه و آله آن را به دست فراموشی سپرد و از آن جداً نهی کرد و تقوا را جایگزین آن فرمود.

صفت مذموم دیگر بغی و نافرمانی و سرکشی از اطاعت پیامبران یا ائمه معصومین علیهم السلام است یا سرکشی کردن از فرمان اولوالامر که اطاعتشان در هر حال واجب است.

بغی نیز از شاخه های تکبّر و خودپسندی است.