گزیده معراج السعاده صفحه 97

کَلاّ اِنَّ اْلاِنْسانَ لَیَطْغی اَنْ رَآهُ اسْتَغْنی؛- «حقّا که آدمی نافرمانی می کند، هرگاه

که خویشتن را بی نیاز بیند» (علق/ 6 و 7).

غناء هنگامی ممدوح و پسندیده است که مال در راه خیر و طاعات مصرف شود. صاحب ثروتی که آن را - نه از راه بخل و حرص - بلکه از راه مشروع و کسب و کار شرافتمندانه کسب کرده همیشه شاکر است. و رضایت خداوند را پیوسته طالب. چنین انسانی سعادتمند است و فرجامش نیکوست. فقر نیز مراتبی دارد. نوعی فقر حقیقی است که همه بندگان را شامل می شود؛ زیرا جز ذات واجب الوجود که غنیّ مطلق است؛ بقیّه بندگان بیش و کم نیازمندند. وَللّهُ الْغَنِیُّ وَ اَنْتُمْ

الْفُقَراءُ؛ «خداوند بی نیاز است و شما نیازمندانید» (محمد صلی الله علیه و آله/ 38).

فقیری که به روزی خود قانع است و شاکر و در پی طاعت و عبادت می باشد در حقیقت فقیری است مستغنی و عارف و مقام او از زاهد هم برتر است. چنین فقرائی چنان با عفّت و استغناء عمر می گذرانند که مردم آنان را غنی می پندارند. اینان جز به خدا نمی نالند و از کسی شکایت نمی کنند.

درین بازار اگر سود است با درویش خرسند است

خدایا منعمم گردان به درویشی و خرسندی

در برابر چنین فقرائی خرسند و عزّت مند؛ فقرایی هستند که دائماً در پی آزار دیگران اند - به هیچ چیز قانع نیستند. حرام را از حلال باز نمی شناسند. در طاعت خدا و رضایت خلق سهل انگار می باشند. نه تن به کار و زحمت می دهند و نه از آسایش و آرامش نصیبی دارند - اینان کسانی هستند که روسیاه دو جهان اند.

بدون شبهه فقری که با صبر و رضا و قناعت همراه باشد از فقری که با حرص و شکایت توأم است بهتر است.

حضرت رسول صلی الله علیه و آله می فرمود: من فقرا را دوست دارم و درباره فقر فرمود:

الفَقْرُ فخری؛ «فقر افتخار من است» و می فرمود: «خدایا مرا با فقراء امّت محشور کن».