گزیده معراج السعاده صفحه 98

فقیری که تنها به خدا نیازمند باشد و در سختی معیشت صبر و قناعت کند؛

نباید با سؤل کردن از مخلوق خود را از اوج عزّت و مرتبه توکّل و اعتماد بر خدا به حضیض ذلت و خوف و اضطراب بیندازد و گوش به وسوسه های شیطان بدهد که همیشه انسان را از ناداری می ترساند و امر به فحشاء و زشتی می کند. قرآن مجید درین باره می فرماید:

اَلشَّیْطانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَوَ یَأمُرُکُمْ بِالْفَحْشاءِ؛ «شیطان شما را وعده فقر و ناداری می دهد و شما را بدین وسیله به فحشاء امر می کند» (بقره/ 268).

بلکه گوش به وعده های خدای رزاق مهربان سپارد که فرمود: وَاللّهُ یعِدُکُم مَغْفِرَهً مِنْهُ وَ فَضْلاً؛ «و خداوند متعال به شما از سوی خود وعده آمرزش و بخشش و بزرگواری می دهد» (بقره/ 268). کار و تلاش در حدّ مقدور و دست دراز نکردن پیش لئیمان را همیشه مورد توجّه قرار دهد:

به نان خشک قناعت کنیم و جامه دلق

که بار محنت خود به که بار منّت خلق

جوینی که از سعی بازو خوری

به از میوه بر خوان اهل کرم

47. حرص و قناعت

حرص از صفات رذیله ای است که از قوّه شهویّه سرچشمه می گیرد و به بیابان بی کرانه هلاک می رسد. حرص از حبّ دنیا نیرو می گیرد. حریص بر هر چه دست می یابد، سیر نمی شود، و باز می طلبد و می طلبد. حریص مریض است امّا نمی فهمد. دردش با اوست و درمان هم با اوست امّا به درمان نمی رسد. همچون تشنه ای است که از آب دریا چندان می خورد که هلاک می شود. هر چه پیرتر می شود این درد فزونی می گیرد:

آدمی پیر که شد حرص جوان می گردد

خواب در وقت سحرگاه گران می گردد