نجاه المؤمنین (در اصول دین و اخلاق) صفحه 328

عاقل توکل بر خداوند عالم.

و علامت حصول صفت توکل آن است که مضطرب و متزلزل نگردد به فقد اسباب نفع و حصول اسباب ضرر. پس هرگاه رأس المالش سرقت شود، یا خسرانی در تجارتش به هم رسد، یا معوق بماند امری از امورش، راضی به او باشد و مضطرب نگردد؛ زیرا که اضطراب به فقدان امری، دلیل است بر سکون و اطمینان بر او؛ والله الموفق لطاعته؛

خاتمه: در سخط و انکار و اعتراض است بر واردات الیه و تقدیرات ربانیه

اشاره

و شکی نیست که این صفت از ذمایم اوصاف و از محرمات در شریعت است، و صاحب این صفت از جمله احمقان و در فرقه جاهلان است. و چه جهل و حماقتی است بالاتر از اعتراض مخلوق ضعیف عاجز ذلیل بر پروردگار قدیر علیم حکیم عزیز بصیر خبی؛ و از این جهت است که اخبار بسیار در ذم آن وارد شده است.

ففی الحدیث: أنا الهل لا اله الا أنا، فمن لم یصبر علی بلائی و لم یرض بقضایی و لم یشکر نعمائی فیتخذ ربا سوائی(1) ؛

(منم خدایی که جز من خدایی نیست؛ هر که بر بلای من صبر نکند و بر نعمت منم شکر نکند، و به قضای من راضی نباشد، خدایی دیگر بجوید).

و فی بعض الاخبار: ان نبیا من الانبیا شکی الی الله الجوع و الفقر و العری عشر سنین، فما اجیب له؛ ثم أوحی الله الیه: کم تشکو و لست أهلا للذم و الشکوی و أنت أحق بالذم و الشکوی، و هکذا کان بدوک عندی فی ام الکتاب قبل أن أخلق السماوات و الارض، و هکذا سبق لک منی، و هکذا قضیت علیک قبل أن أخلق الدنیا، أترید أن اعید