اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 103

غَنِیهَا وَ فَقِیرِهَا»؛(1) «خداوند رزق و روزی انسان ها را اندازه گیری و مقدّر فرمود؛ گاهی کم و زمانی زیاد؛ گاهی به تنگی و گاهی به وسعت و آسانی. او روزی را به گونه ای عادلانه تقسیم کرد تا هر کس را که بخواهد با تنگی روزی یا وسعت آن بیازماید، و با شکر و صبر، غنی و فقیر را مورد آزمایش قرار دهد».

آن حضرت صبر و شکیبایی عزّت بخش در حال فقر و نداری را نیکوتر از توانگری با خواری و ذلّت دانسته است: «الصَّبرُ عَلی الفَقرِ مَعَ العِزّ أجمَلُ مِنَ الغِنَی مَعَ الذُّل»(2).

شخصی می گوید که در نامه به امام کاظم علیه السلام از فقر و بدهی و حال دگرگونم شکایت کردم. امام در جوابم نوشتند:

«اِصبِر تُؤجر فإنّک إن لَم تَصبِر لم تُؤجر و لم ترد قضاء الله عزّ و جل»(3)؛ «صبر کن تا اجر و ثواب ببری، زیرا اگر صبر و شکیبایی نداشته باشی، اجر پاداشی نداری، علاوه بر آنکه نمی­توانی مانع قضا و قدر الهی شوی.»

امام صادق علیه السلام خطاب به یکی از یارانش فرمود:

«إِنَّ لَکَ بِکُلِّ مَا تَرَاهُ فَلا تَقْدِرُ عَلَی شِرَائِهِ وَ تَصْبِرُ عَلَیهِ حَسَنَهً»(4)؛ «بدان که در مقابل هر چیزی که می بینی و نمی توانی آن را بخری و صبر کنی، حسنه ای برای تو خواهد بود.»

1- . نهج البلاغه، خطبه 91.
2- . غررالحکم.
3- . مشکاه الانوار، ص 21.
4- . ثواب الاعمال، ص 180.