اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 119

نتیجه این روایات در بحث ما آن است که برای هر معروف و منکری، از هر شخصی، در هر مکانی و هر زمانی، شیوه ای خاص لازم است که اگر مراعات نشود، امکان دارد اثر منفی دهد.

به هر حال، کسی گرد منکرات می گردد که ارزش خود را فراموشی می کند. در قرآن می خوانیم که هر کسی خدا را فراموش کند، خداوند کیفرش را خودفراموشی قرار می دهد. از آنجا که فراموش کردن خدا بزرگ­ترین جرم انسان است، باید سخت ترین کیفر را داشته باشد. همین که می بینیم خداوند کیفر را «خودفراموشی» قرار داده است، می فهیم که غفلت از مقام انسانیت، سخت ترین کیفرهای خداوند است.

حضرت علی علیه السلام فرمود: «هر کسی که کرامت و ارزش خود را شناخت، دنیا و هوسها نزد او ناچیز می شود.» (1)

یعنی به راحتی می تواند به خاطر روح بلندش از موجها بگذرد.

آری! لاستیک دوچرخه که نازک است، از موجهای جاده متأثر می شود و رینگ آن تاب برمی دارد؛ ولی لاستیک تراکتور که بزرگ است، از موجها به راحتی می گذرد و جاده را پشت سر می گذارد و تابی هم بر نمی دارد. هر چه روح، بزرگتر و اتصال او با بی نهایت، بیشتر باشد، امواج بلا و شهوت در او بی اثرتر است.

نقل است که شخصی به نام "شقرانی" در زمان امام صادق علیه السلام مرتکب خلاف شرابخواری شد. امام صادق علیه السلام به او فرمود: «ای شقرانی! کار زشت از هر کس که سر زند، زشت است؛ ولی اگر از تو سرزند، زشت تر است؛ همان گونه که کار نیکو از هر کس نیکوست؛ ولی اگر از تو سرزند، نیکوتر است. این به خاطر جایگاه مذهبی و اجتماعی تو است. تو از بستگان ما هستی. پس، قدر خود را بدان! »(2)

گاهی کفّار به همراه رهبرشان مسلمان می شدند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم رهبر آنان را به عنوان سرپرست همان گروه مسلمان شده منصوب می کرد وبه این ترتیب، اجازه نمی داد