اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 122

اگر در این حدیث کوتاه دقت کنیم، نکاتی درباره شیوه امر به معروف و نهی از منکر را درک می کنیم؛ از جمله:

1- آئینه از روی صفا عیب را می گوید، نه از روی انتقام و غرض.
2- آئینه زمانی عیب را نشان می دهد که خودش گرد و غبار زده نباشد.
3- آئینه مراعات مقام و مدال را نمی کند.
4- آئینه عیب را بزرگتر از آنچه هست، نشان نمی دهد.
5- آئینه همراه با نشان دادن عیب، نقاط قوّت را نیز نشان می دهد.
6- آئینه عیب را روبه رو می گوید نه پشت سر.
7- آئینه عیب را بی سر و صدا می گوید.
8- آئینه را اگر شکستی و خرده های آن را برداشتی، باز همان خرده ها، زشت و زیبایی را نشان می دهد؛ همان گونه که اگر مؤمن را تحقیر کردی و او را شکستی، باز دست از حرفش بر نمی دارد.
9- آئینه عیب را در دل خود نگه نمی دارد و همین که از کنارش رد شدی، عیب از صفحه او پاک می شود.
10- اگر آئینه عیب مرا گفت، باید خودم را اصلاح کنم؛ نه آنکه آئینه را بشکنم؛ پس اگر مسلمانی نهی از منکر کرد، شما گناه را از خود دور کن و به انتقاد کننده اعتراض نکن.

گر نصیحت کنی،

به خلوت کن

که جز این، شیوه

نصیحت نیست

هر نصی-حت که

ب-ر ملا باش-د

آن نصیحت به

جز فضیحت نیست

کلمات حق، همچون شکر است؛ ولی همین شکر را اگر در گلوی بچه بریزیم، امکان دارد خفه شود. باید شکر تبدیل به شربت شود تا برای همه افراد قابل استفاده و تحمّل شود. گاهی بیان حق و نهی از منکر، نیاز به مقدمات و زمینه سازی دارد.

شیوه تلقین

چه بسیارند افرادی که از انجام معروف هراس دارند و می توان آنان را با تلقین به کار خیر واداشت. چه بسیارند کسانی که جدا شدن از بعضی منکرات را برای خود محال