اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 131

امر به معروف و نهی از منکر (2)

ابتدا لطف و محبت، بعد امر و نهی

قرآن که مردم را امر به عبادت می کند، می فرماید:

«فَلْیعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَیتِ . الَّذی اطَعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْف»،(1)

«پروردگارِ این کعبه را پرستش کنید؛ زیرا او شما را از گرسنگی و ترس نجات داد.»

هرچه گوینده محبوب­تر باشد، کلامش مؤثرتر است.

روزی که رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم وارد مدینه شد، هر قبیله برای کسب افتخار خود می خواست که حضرت وارد قبیله آنان شود؛ ولی حضرت فرمود: «من افسار شتر را رها می کنم و هر کجا که او خوابید؛ مهمان همان خانه می شوم.» این طرح را همه پسندیدند. پس حیوان را رها کردند و شتر در خانه "ابو ایوب انصاری" خوابید که در آن زمان، در مدینه فقیرتر از او وجود نداشت.

حضرت می خواست بی طرفی خود را نسبت به همه قبائل نشان دهد و بگوید که همه را با یک چشم می بیند؛ زیرا گاهی یک موضعگیری و حمایت از فرد یا حزبی، محبوبیت انسان را برای همیشه خدشه دار و تأثیر سخن او را کم می کند.

کسی که امر به معروف می کند، باید محبوب باشد. شرط محبوبیت، آن است که در ابتدا، همه را با یک چشم ببیند.

البته، بعد از تبلیغ، هر کس حق را بهتر و زودتر پذیرفت، باید با دید خاصی به او نگریست که قرآن می فرماید: «وَ اخْفِضْ جَنَاحَک لِمَنِ اتَّبَعَک مِنَ الْمُؤْمِنِین»؛(2) «ای پیامبر!