اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 140

در مرحله اول قرآن فرمود: «از انگور، هم رزق نیکو ساخته می شود و هم مایع مست کننده.» «تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکرَاً وَ رِزْقَاً حَسَناً»(1)

اشاره به اینکه مایع مست کننده نیکو نیست.

در مرحله دوم فرمود: «گرچه در قمار و شراب، منافعی به چشم می خورد، ولی ضرر آنها بیشتر است.» «و مَنافِعُ لِلّناسِ وَ اثْمُهُما اکبَر...»(2) با این بیان، منکر بودن شراب را اعلام می کند.

در مرحله سوم فرمود: «هنگام نماز، مست نباشید»، «لا تَقْرَبُوا الصَّلاَه وَ انْتُمْ سُکارَی»(3)

در مرحله چهارم: شراب به کلّی حرام شد؛ خواه مست بشوید یا نشوید؛ کم باشد یا زیاد؛ هنگام نماز باشد یا غیر نماز، «انَّما الْخَمْرُ وَ الْمَیسِرُ... رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیطان»(4)

همان گونه که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم ابتدا به خودسازی پرداخته، «وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ . و الُّرجْزَ فَاهْجُر»(5)

بعد به بستگان هشدار می دهد، «وَ انْذِرْ عَشِیرَتَکَ اْلَاقْرَبِین»(6)

سپس به اهل مکه و اطراف مکه « لِتُنْذِرَ امَّ الْقُرَی وَ مَنْ حَوْلَهَا»(7)

و در پایان همه مردم کره زمین را مخاطب قرار می دهد. «وَما ارْسَلْناکَ الَّا کافَّهً لِلّناسِ...»(8)

بنابراین مسئله تدریج و حرکت گام به گام، یکی از اصول تربیتی به شمار می رود. یکی از اعتراضات کفّار این بود که می گفتند: «چرا قرآن یکباره بر رسول الله نازل نشد؟» و

1- . نحل، 67.
2- . بقره، 219.
3- . نساء، 43.
4- . مائده، 90.
5- . مدثر، 4 _ 5.
6- . شعراء، 214.
7- . انعام، 92.
8- . سباء، 28.