اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 154

در حدیث آمده است که اگر فقیری درخواستی کرد و شما به او کمک کردی، کمک شما، پاداش آبروی اوست که ریخته است. سزاوار است قبل از سؤال به او کمک کنید.

در حدیثی می خوانیم که امام صادق علیه السلام نگاهی به کعبه کرد و فرمود: «ای کعبه! تو خیلی عزیز هستی؛ اما آبروی مؤمن از تو عزیزتر است.» امامان در تاریکی شب با پوشاندن چهره خود به فقرا کمک می کردند تا ضمن سیر کردن افراد، آبروی آنان محفوظ بماند. مسئله امر به معروف و اصلاح ذات البین نیز باید به طور مخفی باشد. مشاوران خانواده و کسانی که پرونده افراد را نگه می دارند، باید رازدار باشند.

حرکت جمعی

در دعوت به حق و جلوگیری از منکرات و مفاسد، گاهی باید حرکت دسته جمعی کرد؛ زیرا تذکرات فردی اثری ندارد و باید هیئتی اعزام شود. حتی گاهی لازم می شود که طوماری تهیه شود و افراد زیادی آن را امضا کنند. بعضی از راهپیمایی ها، همان امر به معروف و نهی از منکر عملی است که به صورت دسته جمعی صورت می گیرد. اگر تظاهرات میلیونی مردم ایران نبود، هرگز طاغوت ساقط نمی­شد.

قرآن در اسرار حج می فرماید: «مردم به حج روند تا شاهد منافع باشند.» در کلمه "منافع"، وسعتی هست که در دیگر اسرار نیست. با نگاهی به حج، آنچه از همه بیشتر جلب توجه می کند، مانورهای دسته

جمعی آن است: سادگی، یکرنگی، قداست، وحدت، حرکت ها و کوچ کردن های دسته جمعی و پی در پی از میقات به مکه، از مکه به عرفات، از عرفات به مشعر، از مشعر به منی و از منی به مکه؛ سیمای حج، در این حرکت جلوه می کند که انسان شاهد منافع آن است.

نفوذ در دستگاه ظلم

امام کاظم علیه السلام در جلوگیری از ظلم حاکمان بنی عباس، به افرادی مثل "محمد بن اسماعیل" و "علی بن یقطین" دستور نفوذ در دستگاه ظلم را داد تا در حد امکان، از یاران اهل بیت پیامبر حمایت کرده و از ستم نسبت به آنان بکاهند. حضرت به این افراد که در