اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 164

هر گاه کسانی را دیدی که در آیات ما به یاوه سرائی نشسته اند، پس به عنوان اعتراض، آنان را ترک کن! یا مسیر حرف را تغییر ده! اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت، به محض آنکه متوجه شدی، جلسه را ترک کن و با ستمگران منشین.

آری! بی اعتنایی و قهر، گاهی می توانند مؤثر باشند. قرآن بارها به پیامبرش می فرماید: «از فلان گروه اعراض کن»؛ «اعْرِضْ عَنْهُم»(1)

یا می­فرماید: «آنان را رها کن»؛ «ذرهم».(2)

امام صادق علیه السلام درباره افرادی که با مخالفان نشست و برخاست می کنند و به یاوه های آنان گوش می دهند، فرموده است: «حتماً آنان را مؤاخذه خواهند کرد.»؛ «لآخذن البریء منکم بذنب الصغیر»(3)

چنانکه در تربیت فرزند نیز، در بعضی مراحل قهر و اعراض موقت والدین لازم است؛ ولی کتک زدن نهی شده است. «و اهجره و لاتطل و لاتضرب».(4)

هم چنین، قرآن در مورد زنی که نسبت به مرد تمکین ندارد، می فرماید: «او را موعظه کنید و اگر اثر نکرد، با جدا کردن جای خواب خود، او را تنبیه کنید.»؛ «فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضاجِع» (5)

از هر خلافکاری که نهی از منکر را نپذیرفت، باید دوری کرد. «و ان لم یقبل فاهجروه و اجتنبوا مجالسته». (6) در حدیث می خوانیم: «سزاوار نیست که مؤمن در مجلس گناهی که نمی­تواند آن را تغییر دهد، بنشیند.»؛ «لایَنبَغی لِلمؤمِن أن یَجلس مَجلِساً یُعصَی اللهُ فیه و

1- . نساء، 63 و اعراف، 199.
2- . انعام، 91.
3- . وسائل، ج 11، ص 414.
4- . بحار، ج 101، ص 99.
5- . نساء، 34.
6- . بحار، ج 100، ص 86.