اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 175

4. مؤمن وقتی در گرداب بلا قرار می گیرد، توکل و اتصال خود را با خدا بیشتر می کند: «فَزادَهُمْ إِیماناً»؛

5. هم حرکت و تلاش لازم است، هم ایمان و توکل: « فَزادَهُمْ إِیماناً ... حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکیلُ».

مقاوم و با توکل

قرآن می­فرماید:

«فَلَمَّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِیکمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیسَ مِنِّی وَ مَنْ لَمْ یطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَهً بِیدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِیلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جاوَزَهُ هُوَ وَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ قالُوا لا طاقَهَ لَنَا الْیوْمَ بِجالُوتَ وَ جُنُودِهِ قالَ الَّذِینَ یظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللَّهِ کمْ مِنْ فِئَهٍ قَلِیلَهٍ غَلَبَتْ فِئَهً کثِیرَهً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ»(1)

پس هنگامی که طالوت، سپاهیان را با خود بیرون برد، به آنها گفت: خداوند شما را به یک نهر آب آزمایش می کند؛ پس هر که از آن بنوشد، از من نیست و هرکس از آن نخورد، از من هست؛ مگر آنکه با دست، مشتی برگیرد (و بیاشامد.). پس (هنگامی که

به نهر آب رسیدند،) جز اندکی، همه از آن نوشیدند وسپس هنگامی که او و یاوران با ایمانش از آن نهر گذشتند، (و دشمن را دیدند) گفتند: «امروز ما توانایی مقابله با جالوت و سپاهیان او را نداریم.» امّا آنها که اعتقاد داشتند خدا را ملاقات خواهند کرد (و به روز قیامت ایمان داشتند)، گفتند: «چه بسا گروهی اندک که با اذن خدا بر گروهی بسیار پیروز شدند و خداوند با صابران (و استقامت کنندگان) است.

این آیه خبر از مردودی گروه زیادی از بنی اسرائیل می دهد که نتوانستند از صحنه آزمایش ننوشیدن آب و تحمل تشنگی، سربلند بیرون بیایند؛ امّا این گروه، آزمایش دیگری هم داشتند که نوعی آزمایش روحی و معنوی بود: وقتی آنان با سپاه انبوه جالوت مواجه شدند، گفتند: «ما توانایی مقابله با این سپاه مسلح را نداریم.» ولی آنهایی که به روز قیامت ایمان داشتند (و از آب ننوشیده بودند)، گفتند: «پیروزی به دست خداست؛ ای بسا گروه های اندک که به اذن خداوند بر سپاهیان بزرگ پیروز می شوند.»