اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 185

2. نزاع، شما را از درون پوک ساخته و از بیرون، بی آبرو می کند: «فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِیحُکمْ». در طول تاریخ، چه ضعف ها و شکست هایی که به خاطر عمل نکردن به این آیه، نصیب مسلمانان شده است؛

3. در اطاعت و وحدت، پایدار باشیم و اگر چیزی بر خلاف میل ما بود یا بر خلاف میل ما عمل شد، صابر باشیم و یکدیگر را تحمّل کنیم: «وَ اصْبِرُوا»؛

4. ایمان به اینکه خداوند با صابران است، انسان را به صبر و پایداری سوق می دهد: «وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»؛

5. صبر، نصرت و امداد الهی را به دنبال دارد: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ».

در اسلام، به وحدت مسلمانان و پرهیز از تفرقه بسیار سفارش شده است. حضرت علی علیه السلام می فرمایند : «بر شما باد دوری از تفرقه و پراکندگی». (1)

اطاعت از دستورات فرمانده

«وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرینَ»(2)

و (فرمان) خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید! و نزاع (و کشمکش) نکنید، تا سست نشوید، و قدرت (و شوکت) شما از میان نرود! و صبر و استقامت کنید که خداوند با استقامت کنندگان است.

در سال دوم هجری، کفّار قریش پس از شکست در جنگ بدر، به مکه بازگشتند. ابوسفیان گفت: «بر کشته ها گریه نکنید تا عقده ها خالی نشود و کینه ها باقی بماند. همگی شعارِ انتقام سر دهید و من نیز تا انتقام نگیرم، با همسرم همبستر نخواهم شد.» سال بعد، کفّار مکه با سه هزار سوار و دو هزار پیاده و تجهیزات کامل، به قصد جنگ با مسلمانان به سوی مدینه حرکت کردند. عبّاس- عموی پیامبر- که در مکه زندگی می کرد، ماجرای