اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 196

مَنْ کانَ قَبْلَکمْ بِمِثْلِ هَذَا کانُوا یقِیمُونَ الْحُدُودَ عَلَی ضُعَفَائِهِمْ وَ یتْرُکونَ أَقْوِیاءَهُمْ وَ أَشْرَافَهُمْ فَهَلَکوا»(1).

ضرورت هوشیاری در برابر مجرمان

گاهی اوقات، مجرمان با نسبت دادن جرم به دیگران، در تلاشند تا با توسل به حیله، از خود دفاع کنند؛ غافل از آنکه دیر یا زود، رسوا خواهند شد؛ چنانکه در ماجرای قتلی که در بنی اسرائیل صورت گرفت و قاتل با توسل به حیله، فرد دیگری را متهم به قتل کرد و خداوند نیز او را رسوا کرد و مجرم واقعی شناخته شد:

«فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها کذلِک یحْی اللَّهُ الْمَوْتی وَ یرِیکمْ آیاتِهِ لَعَلَّکمْ تَعْقِلُونَ»(2)؛ «پس گفتیم که قسمتی از گاو ذبح شده را به مقتول بزنید (تا زنده شود و قاتل را معرّفی کند). خداوند اینگونه مردگان را زنده می کند و آیات خود را به شما نشان می دهد؛ شاید تعقّل کنید.»

رسوایی مجرم؛ سنت خداوند

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند:

«اگر انسان در لابه لای سنگ های محکم که هیچ روزنه ای در آن نباشد، عملی را انجام دهد، خداوند آن را برای مردم ظاهر می کند.(3)»

کافی نبودن جریمه های مادی

جریمه مالی و زندان و حبس، به تنهایی نمی تواند عاملی برای بازداشتن مجرم از جرم باشد؛ بنابراین گاهی باید مقابله به مثل کرد تا افراد جرأت انجام هر عملی را پیدا نکنند: «النَّفْسَ بِالنَّفْسِ».(4)

1- . دعائم الاسلام، ج2، ص442.
2- . همان
3- . تفسیر درّالمنثور، ذیل آیه.
4- . مائده، 45.