اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 212

نظم در عبادات

نظم در نماز:

یکی از عبادت هایی که بیش از سایر عبادات باید براساس نظم انجام شود، نماز است. نماز، باید به سوی قبله باشد. قبله ما کعبه مقدّس است. درست است که به هر طرف رو کنیم، خدا همان جاست: «اینَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ» ولی هم برای گرامی داشت خاطره بنیانگذار خانه توحید - حضرت ابراهیم علیه السلام - هم برای متوجّه ساختن دل به نقطه ای مقدس، هم برای هماهنگی و نظم عبادت کنندگان در جهت گیری عبادی و هم برای اسرار دیگر، ما مسلمانان مأموریم که قبله نمازمان را کعبه قرار دهیم. قبله، عامل وحدت مسلمانان است. اگر از فراز کره زمین بر مسلمانان نظر کنیم، می بینیم که آنان هر روز پنج بار با نظم و ترتیب خاصّ، به سوی قبله توجّه می کنند.

در زمان بندی اوقات نماز، در منظم بودن صف های نمازجماعت، در انجام حرکات هماهنگ، نظیر با هم به سجده رفتن، با هم نشستن، با هم قیام کردن، با هم سکوت کردن، با هم دعا کردن، پرهیز از جلو یا عقب افتادن از دیگران، قبل از وقت نماز نخواندن و نماز را به خارج از وقت نسپردن، در همه اینها سیمای نظم را مشاهده می کنیم.

اصولا عبادت در اسلام، دارای زمان بندی است. قرآن می فرماید: نماز، واجبی وقت­دار است: «إِنَّ الصَّلاهَ کانَتْ عَلَی الْمُؤْمِنینَ کتاباً مَوْقُوتاً»(1)

نماز قبل از وقت، باطل و نماز اول وقت، بهترین است. اگر نماز با تأخیر خوانده شود، از ثوابش کاسته می شود و خواندن نماز بعد از وقت مقرر، معصیت محسوب می شود. هر نمازی، وقت مقرری دارد: نماز صبح، از سپیده صبح تا طلوع آفتاب؛ نماز ظهر و عصر، از زوال آفتاب تا مغرب و نماز مغرب وعشاء، از مغرب تا نیمه شب شرعی.

در غالب عبادات، رعایت ترتیب، شرط است؛ به عنوان مثال، در هنگام وضو، اگر اول دست چپ را بشویی، باطل است. این نظم است. درغسل و تیمم نیز نظم و ترتیب حاکم