اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 214

نظم در حج

در حج، نظم عجیبی به چشم می خورد؛ در مدار معین، تعداد معین، وقت معین، جهت معین و با هدف معین. تعیین عدد در طواف، نشانه انضباط است؛ وگرنه هر کس به دلخواه تاب می خورد و هرج و مرج

پیش می آمد. حاجی اگر یک لحظه قبل از مغرب، از عرفات کوچ کند و بیرون برود، باید بزرگ­ترین کفّاره را بدهد؛ یعنی یک شتر قربانی کند و اگر ندارد، باید 18 روز روزه بگیرد.

نظم در فرماندهی

قرآن کریم هنگامی که جبهه های جنگ را توصیف می کند، می فرماید: «خدا مجاهدینی را دوست دارد که در صفوف منظم می جنگند»: «یقاتِلُونَ فی سَبیلِهِ صَفًّا»(1). بنابراین، جنگیدن با نظم هم یک ارزش است. در جنگ بدر، رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم سربازها را به صف می کرد و سان می دید. گاهی، سالی یک مرتبه، به صورت ویژه، سان می دید. تمام مردم مدینه و جوان ها می آمدند و پیغمبر یکی یکی اینها را می دید؛ آنگاه نظرات خود را بیان می فرمود؛ به عنوان مثال، می فرمود: «تو خیلی خوش هیکل هستی، به جبهه برو» یا «تو جوان هستی ولی به سن حضور در جبهه نرسیده ای (حضرت سن 16 سال را برای حضور در جبهه اعلام فرمودند)؛ تو مسئول حفاظت از شهر باش.» یعنی آنها که توان بیشتری دارند، به منطقه نبرد بروند و آن کس که توانش کمتر است، از شهر حفاظت کند و بدین شکل، پیامبر تقسیم کار می کردند.

حتی نقل است که در جنگ احد، شخص پیامبر اسلام تک تک افراد را چینش می کرد و یک نفر را جلو می برد و می فرمود: «برو جلو یا برو عقب. قدم ها مساوی باشد. کتف ها مساوی باشد. نظم داشته باشید. نظم در جنگ برای ایشان بسیار حائز اهمیت بود و ایشان شخصاً افراد را منظم می کرد.