اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 56

فسق چیست و فاسق کیست؟

«فسق» در لغت به معنای "خارج شدن است" و در اصطلاح قرآنی، به "خارج شدن از راه مستقیم" گفته می شود. این کلمه، در برابر "عدالت" به کار می رود. کسی که مرتکب گناه کبیره ای شده و توبه نکند، فاسق است.

واژه «فسق»، در قالب های گوناگون، پنجاه و چهار بار در قرآن در موضوعات و مصادیق مختلفی به کار رفته است که همه آنها نیز مورد مذمت قرار گرفته اند؛ از جمله:

1. فرعون و فرعونیان: «إِنَّهُمْ کانُوا قَوْماً فاسِقِینَ»(1)؛

2. منافقان: «إِنَّ الْمُنافِقِینَ هُمُ الْفاسِقُونَ»(2)؛

3. آزار دهندگان انبیا و سرکشان از دستورات آنان: «قالُوا یا مُوسی إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها ... الْقَوْمِ الْفاسِقِینَ»(3)؛

4. آنان که بر اساس حق و قانون الهی داوری نمی کنند: «وَ مَنْ لَمْ یحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ»(4)؛

5. فریبکاران و حیله گران: «... بِما کانُوا یفْسُقُونَ»(5)؛

6. آنان که امر به معروف و نهی از منکر نمی کنند: «أَنْجَینَا الَّذِینَ ینْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذِینَ ظَلَمُوا ... بِما کانُوا یفْسُقُونَ»(6)؛

7. تارکان جهاد که خانه، تجارت، فامیل و مادّیات را بر جهاد در راه خدا ترجیح داده­اند: «إِنْ کانَ آباؤُکُمْ ... أَحَبَ ... وَ اللهُ لا یهْدِی الْقَوْمَ الْفاسِقِینَ»(7)؛

1- . نمل، 12.
2- . توبه، 67.
3- . مائده، 24 - 26.
4- . مائده، 47.
5- . اعراف، 163.
6- . اعراف، 165.
7- . توبه، 24.