اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 7

قرآن، بارها از افرادی انتقاد کرده است که چرا از آبروی خود استفاده نکرده و اگر خود چیزی نداشتند، دیگران را تشویق نکردند که برای کمک به مساکین و نیازمندان، اقدامی انجام دهند: «وَ لا یحُضُّ عَلی طَعامِ الْمِسْکینِ»(1)

و «وَ لا تَحَاضُّونَ عَلی طَعامِ الْمِسْکین»(2).

البته در فرهنگ قرآن، انفاق مخصوص مال نیست، بلکه شامل علم و آبرو و قدرت نیز می شود. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ»، یعنی بخشی از آنچه روزی آنان کردیم.

اسلام اجازه نداده به آبرو و حرمت نیازمندان، خدشه­ای وارد شود و می فرماید:

«وَ فِی أَمْوالِهِمْ حَقٌّ للسائل الْمَحْرُوم»؛(3)

«نباید منتظر بمانید تا محرومان سؤال خود را مطرح کنند وشما اقدام کنید، آنان که محروم هستند و اعلام نیاز نکرده اند، باید حقوقشان ادا شود.»

خاطره

آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی، یکی از مراجع بزرگوار تقلید قبل از زمان آیت الله العظمی بروجردی بود. به یک روحانی در شهری حکم داد و او را نماینده خود در آن شهر معرفی کرد. آن فرد که در شهر خود آبرویی داشت؛ با نماینده شدن، آبرویش چند برابر شد. مدتی گذشت و این روحانی خطایی کرد. به آیت الله اصفهانی گفتند: «ایشان را از نمایندگی خود بردارید.» ایشان فرمودند:

«فهمیدم که باید او را عزل کنم؛ اما حساب کردم که این بنده خدا قبل از اینکه نماینده من شود، آبرویی داشته و بعد از نماینده شدن، چند برابر شده است. من نباید طوری او را برکنار کنم که آن آبرویی هم که از خود داشته، از بین برود!»

1- . ذاریات، 19.
2- . فجر، 18.
3- . فجر، 18.