اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 80

با توجّه به این آیه، معلوم می شود که عوامل پیروزی در چند چیز است:

1- رهبر توانا و لایق: «زاده بَسطهً فی العلم والجسم»؛
2- پیروان مؤمن: «قال الّذین یظنّون انّهم ملاقوا اللّه»؛
3- توکّل: «کم مِن فئه قلیله غَلبت فئه کثیره باذن اللّه»؛
4- صبر و استقامت: «ربّنا أفرغ علینا صبراً و ثبّت اقدامنا»؛
5- داشتن انگیزه الهی: «وانصُرنا علی القوم الکافرین».

روش برخورد با دشمن توطئه گر

خداوند در خصوص شیوه برخورد با دشمنان پیمان شکن می­فرماید:

«وَإِن نَّکَثُواْ أَیمَانَهُم مّن بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُواْ فِی دِینِکُمْ فَقَاتِلُواْ أَئِمَّهَ الْکُفْرِ إِنَّهُمْ لَآ أَیمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ ینتَهُونَ»(1)

امّا اگر (به جای توبه،) سوگندهای خویش را پس از بستنِ پیمانشان شکستند و در دین شما، زبان به طعنه (و عیب گوئی) گشودند، پس با سران کفر بجنگید؛ زیرا که آنان را (پایبندی به) سوگندی نیست. باشد که (با شدّتِ عمل شما،) از کردار خود باز ایستند.

از حضرت علی علیه السلام پرسیدند: «چرا فراریان جنگ صفّین را تعقیب کردید، ولی در جنگ جمل، کاری به فراریان نداشتید؟» حضرت فرمود: «در صفّین، رهبر کفر زنده بود و فراریان دور او جمع شده، متشکّل می شدند و مجدداَ حمله می کردند؛ امّا در جنگ جمل، با کشته شدن رهبرشان، محوری برای تشکّل و سازماندهی مجدّد نداشتند.»

امام صادق علیه السلام نیز فرمود: «هر کس به دین شما طعنه زند، قطعاً کافر می شود.» سپس آیه فوق را تلاوت فرمود. (2)

آری با توهین کنندگان به مقدّسات مذهبی، باید به شدّت برخورد کرد. در مبارزه، باید نابودی سران توطئه و مرکز فرماندهی و تشکیلات دشمن، در اولویت باشد.

1- . توبه، 12.
2- . تفسیر نورالثقلین، ذیل آیه.