اخلاق نظامی و انتظامی صفحه 88

چنانچه مشاهده می کنید این آیه، در چند مرحله، به صبر در برابر انواع حوادث و مشکلات توصیه می کند:

الف) در برابر ناگواری های شخصی و هوسها صبر کنید: «اصبروا»؛

ب) در برابر فشارهای کفّار، بیشتر مقاومت کنید: «صابروا»؛

ج) در حفظ مرزهای جغرافیایی از هجوم دشمن، حفظ مرزهای اعتقادی و فکری از طریق مباحث علمی، و نیز حفظ مرز دلها از هجوم وسوسه ها بکوشید: «رابطوا».

امام صادق علیه السلام درباره آیه فرمود:

1. «اصبروا علی الفَرائض»؛ «در برابر واجبات صبر کنید.»؛

2. «صابروا علی المَصائب»؛ «در برابر مشکلات صبر کنید.»؛

3. «و رابطوا علی الائمّه»(1)؛ «از پیشوایان خود دفاع کنید.».

رسول خدا9فرمودند: «اصبروا علی الصَّلَوات الخَمس و صابروا علی قِتال عَدوّکم بالسّیف و رابطوا فی سَبیل اللَّهِ لعلّکم تفلحون»(2)؛ «بر نمازهای (واجب) شبانه روزی پایداری کنید و در جهاد با دشمن، فعّال و در راه خدا، با یکدیگر هماهنگ باشید تا رستگار شوید»

آثار صبر

1. امنیت از مکر و حیله دشمنان: «وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا یضُرُّکُمْ کَیدُهُمْ شَیئاً»(3)؛ «و اگر (در برابرشان) صبر کنید و پرهیزکار باشید، حیله بدخواهانه آنان هیچ گونه آسیبی به شما نرساند.»

2. امداد غیبی الهی: «بَلی إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ یأْتُوکُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا یمْدِدْکُمْ رَبُّکُمْ بِخَمْسَهِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِکَهِ مُسَوِّمِینَ»(4)؛ «البتّه اگر صبر ومقاومت کنید و پرهیزگاری نمایید

1- . کافی، ج 2، ص 81.
2- . تفاسیر مجمع البیان، کبیر فخررازی و درّالمنثور، ج 2، ص 418.
3- . آل عمران، 120.
4- . آل عمران، 125.