نگهبانان قدرت صفحه 12

دو بارِ آن در بخش «مرور کتاب» بوده است. در این مدت، روزنامۀ خودنمای گاردین دقیقاً یک بار از این مدل نام برده است. توضیحات تفصیلی، از قبیل آنچه اکنون می خوانید، هرگز در روزنامه های ملی بریتانیا نیامده اند.

هرمان و چامسکی حق داشتند تحت تأثیر این الگوهای عملکرد رسانه ای قرار گیرند. همان طور که خوانندگان در طول این کتاب کشف خواهند کرد، رسانه ها با نوعی هم خوانیِ شگفت آور، پیش فرض های عمدتاً مشابهی دربارۀ اولویت ها و اهداف قدرت غربی دارند.

اما چگونه چنین چیزی در یک جامعۀ آزاد رُخ می دهد؟ قطعاً هیچ نظریۀ توطئه ای نمی تواند هم رنگی در میان هزاران روزنامه نگار و رسانه گری را تبیین کند که در صدها سازمان رسانه ای کار می کنند. این ایده قطعاً گزاف است: مکانیسم های سیاسی برای اِعمال این نوع کنترل از مدل «برادر بزرگ» وجود ندارد؛ و نقشه ریزی در این مقیاس فوراً توسط چند هشداردهنده برملا می شود.

آنچه پذیرفتنی تر است، پیشنهاد هرمان و چامسکی است: اینکه عملکرد رسانه ای عمدتاً توسط نیروهای بازار شکل می گیرد، یعنی توسط اهداف غاییِ بنگاه های رسانه ای که در جامعۀ «سرمایه داری دولتی» عمل می کنند. این دو اندیشمند پیشنهاد می دهند دامنه ای از فیلترها در ذات این نظام حک شده است که بی وقفه در جهت شکل دادن به خروجی رسانه ای فعالیت می کنند. هرمان در اینجا این نکته را با ایجاز توضیح می دهد:

عوامل حیاتی ساختاری برگرفته از این واقعیت هستند که رسانه های مسلط، محکم در دل نظام بازار جای گرفته اند. آنها کسب وکارهای سودآفرین هستند و تحت مالکیت افراد بسیار ثروتمند (یا شرکت های دیگر) قرار دارند. هزینۀ آنها عمدتاً توسط تبلیغ گرانی تأمین می شود که آنها نیز نهاده های سودطلب اند و مایلند تبلیغ هایشان در محیطی اقناع گر و حامی فروش ظاهر شود. همچنین رسانه ها به حاکمیت و سایر بنگاه های بزرگ تجاری به عنوان منابع اطلاعاتی وابسته اند. و کارآیی و ملاحظات سیاسی، و غالباً منافع هم پوشان، قدری همبستگی میان حاکمیت، رسانه های بزرگ و سایر کسب وکارهای بنگاهی ایجاد می کند.

همچنین حاکمیت و بنگاه های بزرگ غیررسانه ای در بهترین موقعیت (و با ثروت کافی) قرار دارند تا بتوانند با تهدیدِ پس گرفتن تبلیغ ها یا مجوزهای تلویزیونی، ارائۀ دادخواست افتراء یا سایر