نگهبانان قدرت صفحه 242

سؤال: خوب این سؤال پیش می یاد... پدر دو تا بچۀ کم سن... چطوری بچه ها رو با تیر می زنه؟

جواب: اون وقت من دخترم رو نداشتم، فقط پسرم رو داشتم.

سؤال: آها... خوب چطوری بچه ها رو با تیر می زنی؟

جواب: نمی دونم. از اون کارهاست دیگه. (1)

یکی از توهم های رایج در جامعۀ ما آن است که تخریب گری گسترده غالباً در بی رحمی و تنفر شدید ریشه دارد. اما در واقع، شرّ نه فقط مبتذل نیست (2)، بلکه غالباً حس «شرّ بودن» هم ندارد: شاید [فرد] هیچ گونه حس مسؤولیت اخلاقی برای رنج دیگران نداشته باشد.

وقتی از کسی می پرسیم «چطور توانستی این کار را بکنی؟» معمولاً شانه بالا می اندازد و پاسخ مرسومی می دهد که برایمان آشناست. در دوران جنگ عراق، بارها از پرسنل نظامی آمریکایی و بریتانیایی خوش نیت شنیده ایم که فقط وظیفه شان را انجام می داده اند. یک پاسخ مرسوم این است: «فقط کاری را کرده ام که برایش پول می گیرم.» این پاسخ ها، وقتی به اندازۀ کافی تکرار شوند، حتی می توانند منطقی و معقول به نظر برسند. اما در مقابل، این حرف های کامیلو مجیا (3) را در نظر بگیرید، سرباز آمریکایی که پس از مرخصی در اکتبر 2003 حاضر نشد به یگان خود در عراق برگردد:

مردم دربارۀ تجربه های جنگ از من می پرسند و پاسخ دادن به آنها دوباره همۀ آن خاطره های وحشتناک را در ذهنم زنده می کند: نبردهای هوایی، شبیخون ها، زمانی که شانه های یک عراقی جوان غرقه به خون را گرفته بودند و می کشیدند، یا مرد بی گناهی که آتش مسلسل های ما سر از تنش جدا کرده بود. وقتی سربازی درهم شکسته از کشتن یک کودک را دیدم؛ یا پیرمردی که به زانو افتاده، گریه می کرد و دستانش به سوی آسمان بلند شده بود، شاید از خدا می پرسید که چرا

1- نقل قول در: استنلی میلگرام، «اطاعت از اقتدار»، انتشارات Pinter Martin، 1974، صفحۀ 202.
2- این جمله به کتاب معروف «ابتذال شر» از هانا آرنت اشاره دارد که می گوید افراد شرور لزوماً طینت شر ندارند بلکه در ساختار نظم حاکم به جنایت کاری دست می زنند. - مترجم
3- Camilo Mejia