نگهبانان قدرت صفحه 262

هایتون (1)، دبیر منطقه ای سرویس بین الملل) پرسیدیم که آیا انتقاد دریچۀ رسانه در پخش این برنامۀ جدید نقشی داشت. هایتون جواب داد:

بله فکر می کنم آن انتقاد احتمالاً نقشی بازی کرده است. یک تببین (خوش بینانه) می تواند این باشد که ارادۀ برنامه سازان برای غلبه بر اعتراض ها را افزایش داد، و تبیین (بدبینانه) می تواند این باشد که بخش های دیگر ماشین تولید اخبار را کنار زد. آنها احتمالاً از اوایل نوامبر مشغول تهیه آن بوده اند چون سکانس مربوط به ژنرال در روز یادبود جنگ فیلم برداری شده بود. اما مشخصاً افرادی در سازمان هستند که می خواهند برنامه های خوبی بسازند؛ مسئله این است که چگونه می توان کار را برایشان ساده تر کرد! (2)

هرچند بنگاه ها (از جمله بنگاه های رسانه ای) ساختارهای خودکامه ای از قدرت هستند، اما ما در جامعه ای خودکامه زندگی نمی کنیم. کنترل نه از طریق خشونت، بلکه از طریق فریب، فریب خود، و ارادۀ عمومی برای تسلیم کردن فکرها و احساسات مان در برابر مفاهیم «حرفه ای گری» و «عینیّت»، حاصل می شود. شرّ و خشونت زیادی در دنیا وجود دارد، اما کسانی که بروز این وقایع را امکان پذیر می کنند عمدتاً شرور یا خشن نیستند.

استنلی میلگرام (روان شناس) گفته است که بنیادی ترین یافتۀ مطالعۀ او پیرامون اطاعت در جامعۀ مدرن آن است که «مردمان عادی، که صرفاً کار خود را انجام می دهند و خصومت خاصی ندارند، می توانند عاملان یک فرآیند وحشتناک و مخرّب شوند.» (3)

یافتۀ مهم دیگر میلگرام آن است که وقتی حتی گروه کوچکی از افراد سرکشی کرده و از اطاعات سر باز می زنند، وقتی خواستار حق بشری خود برای فریاد زدن ادراک ها، فکرها و احساسات غم خوارانۀ واقعی شان دربارۀ رنج دیگران می شوند، این کار تأثیری بی اندازه قدرتمند بر دنیای پیرامون آنها دارد. قدرت حرص زننده و مخرّب که بر مبنای اطاعت بی فکر بنا شده است، بیشترین آسیب پذیری را در برابر سرکشی غم خوارانه دارد.

1- Bill Hayton
2- ایمیل هایتون به دیوید ادواردز، 11 دسامبر 2002.
3- «اطاعت از اقتدار»، صفحۀ 24.