نگهبانان قدرت صفحه 73

مواجه بودیم: رسانه ها در این جنگ نقشی مشابه با «پیش بینی آب وهوا» را قبول کرده بودند، و پیش بینی می کردند که آیا و چه زمانی جنگ رُخ می دهد، انگار که با یک اقدام خدایی مواجهند.

این ایده که شاید وظیفۀ رسانه ها آن باشد که هرچه در توان دارد به کار گیرد تا قتل عام جمعیِ بی گناهان توسط گروهی از مردان و زنانِ آشکارا بدبین و ظالم را به چالش بکشد یا حتی جلوی آن را بگیرد، «روزنامه نگاری جنگ صلیبی» نامیده و طرد می شد. در این عملکرد، منطقاً می توان گفت فارغ از اینکه منافع و اهداف سائقۀ جنگ چقدر فاسد باشند، رسانه ها همواره این موضع نوکرمآبانه را اتخاذ خواهند کرد.

یک ویژگی قابل توجه دیگر در پوشش رسانه ای نیز شایان ذکر است. هرچند بی شک تأمل های زیادی دربارۀ احتمال خاتمۀ خشونت بار در این بحران مطرح می شد، اما هیچ اشاره ای به رُخدادهای احتمالی در صورت حل صلح آمیز بحران نمی دیدیم. اگر بازرسان سازمان ملل متحد، تأییدیۀ سلامت [و خلع سلاح] دربارۀ سلاح های کشتار جمعی را به عراق می دادند، چه می شد؟ هیچ روزنامه نگاری نمی پرسید که آیا در این صورت، تحریم های غیرنظامی (یا در واقع همۀ تحریم ها) برداشته می شدند؟ می توانیم دربارۀ دلایل این سکوت تعمق کنیم، اما ظاهراً روشن است که هرچند جنگ و حفظ تحریم ها در زمرۀ اهداف مطلوب تشکیلات حاکم بودند، اما لغو تحریم ها بدون «تغییر رژیم» مطلوب هیچ یک از بازیگران مهم این عرصه نبود. نوام چامسکی نوشته است: «اصل اساسی، که به ندرت از آن تخلف می شود، این است که: آنچه با لازمه های قدرت و امتیاز در تعارض است، وجود ندارد.» (1)

وضعیت اجرای عملیات

وقتی جنگ نهایتاً به جریان افتاد، رسانه ها دوباره همان بی توجهی سنگدلانه را نسبت به حملۀ آمریکا-انگلستان و رنج ناشی از آن داشتند. بر همین منوال، بخش خبری شام گاهی ITN در 8 آوریل 2003 وقت نمایش کارتون بود! تصویری که بینندگان می دیدند از این قرار بود: در خیابانی در بغداد که با گرافیک رایانه ای ساخته شده بود، یک بمب افکن لنسر B-1B راک ول (2) که در آن حوالی مانند یک پزشک در حال انتظار چرخ می زد، با علامت