نگهبانان قدرت صفحه 84

داشته باشد؟ وقتی دو شبکۀ تلویزیونی اصلی وجود دارند و دبیر یکی از آنها در پاسخ به استفسارها عملاً می گوید «خفه شو و گم شو!»، دموکراسی چه معنایی دارد؟

گلولۀ عمل نکردۀ لازم: گزارش لنست

در 29 اکتبر 2004، نظام پروپاگاندا با چالشی جدی مواجه شد: یعنی وقتی که ژورنال معتبر علمی لنست گزارشی از محققان دانشکدۀ بهداشت عمومی بلومبرگ (1) در دانشگاه جان هاپکینز (2)، دانشگاه المستنصریه در بغداد، و دانشگاه کلمبیا در نیویورک را با عنوان «نرخ مرگ ومیر پیش و پس از حملۀ سال 2003 به عراق: پیمایش خوشه ای نمونه ها» (3) منتشر کرد. (4) نگارندگان این مقاله تخمین زده بودند که تعداد تلفات غیرنظامیان عراقی تقریباً صدهزار نفر بیشتر از آن چیزی بود که در صورت عدم حمله انتظار می رفت. آنها نوشتند: «گزارش شده است که 84 درصد موارد مرگ در اثر اقدامات نیروهای ائتلاف بوده اند و 95 درصد این موارد ناشی از حملات هوایی و توپخانه ای بوده اند.» (5) اکثر افراد کشته شده توسط نیروهای «ائتلاف»، زنان و کودکان بودند.

دولت فوراً این گزارش را رد کرد و گزارش با واکنش کم دامنه و شکاکانه رسانه ها یا سکوت آشکار رسانه ها مواجه شد. تقریباً هیچ بیزاری یا غضبی دیده نشد. به هیچ رهبری [مقاله و یا نامه ای] نوشته نشد که [به آنها یادآوری کند که] علاوه بر غیرقانونی بودن [اصل جنگ]، دروغ ها و فریب عامّه، حکومت ما مسؤول مرگ صد هزار عراقی است.

البته شک و تردیدهای ابراز شده منطقی بود، اما هیچ بحثی درنگرفت که به نویسندگان مقاله امکان دهد به چالش های مطرح شده پاسخ دهند. روزنامه ها مایل نبودند روشن کنند که آیا رد این گزارش توسط دولت نیز یک فریب بدبینانۀ دیگر است یا خیر. در عوض، رسانه ها مایل بودند از این مسئله بگذرند؛ و عبور از قتل عام جمعی بی گناهان در این حد و اندازه، واقعاً نشان گر جامعه گریزیِ بنگاه هاست.

1- Blommberg
2- John Hopkins
3- Mortality Before and After the 2003 Invasion of Iraq: Cluster Sample Survey
4- www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140673604174412/fulltext
5- بیانیۀ مطبوعاتی، «مرگ ومیر غیرنظامیان عراقی پس از حمله افزایش چشم گیری داشته است»، 28 اکتبر 2004: www.jhsph.edu/Press_Room/Press_Releases/PR_2004/Burnham_Iraq.html