قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 110

و نیز در احادیث در مورد غذای پاک و حلال آمده است: از امام رضا علیه السلام نقل شده که فرمودند:

«خداوند هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده است مگر آنکه نفع و صلاح بشر در آن بوده و هیچ یک را حرام ننموده است، مگر آنکه مایه زیان و مرگ و فساد است».(1)

ب) عوامل فرامادی

1 - ربوبیت خدای متعال: خدای متعال از طرق مختلف انسان را تربیت می کند، گاهی او را هدایت تکوینی می کند.

(الَّذِی خَلَقَ فَسَوّی وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدی) ؛(2) «(همان) کسی که آفریده و مرتّب کرد».

و گاهی نظارت و کنترل خویش را یادآوری می کند تا مردم بدانند که همه اعمال و گفتار آنها در محضر خداست و مراقب اعمال و گفتار خود باشند و از این رهگذر تربیت شوند.

(أَ لَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللّهَ یَری) ؛(3) «آیا ندانسته که خدا (او را) می بیند؟».

(یا أَیُّهَا النّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَهٍ وَ خَلَقَ مِنْها زَوْجَها وَ بَثَّ مِنْهُما رِجالاً کَثِیراً وَ نِساءً وَ اتَّقُوا اللّهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحامَ إِنَّ اللّهَ کانَ عَلَیْکُمْ رَقِیباً) ؛(4) «ای مردم! [خودتان را] از [عذاب] پروردگارتان حفظ کنید، (همان) کسی که شما را از یک شخص آفرید؛ و از او همسرش را آفرید، و از آن دو، مردان و زنان فراوانی منتشر ساخت. و [خودتان را] از [عذاب] خدایی که به (نام) او از همدیگر درخواست می کنید، حفظ کنید. و [خودتان را از ضرر قطع رابطه با] خویشاوندان [حفظ کنید، چرا] که خدا همواره بر شما نگهبان است».

2 - رهبران الهی (پیامبران و ائمه علیهم السلام): رهبران الهی معلمان بشر هستند لکن معلمی الهی که بر اساس برنامه وحی الهی مردم را تربیت می کند.

1- (1) مستدرک الوسائل، ج 3، ص 71 (ان الله تبارک وتعالی لم یبح اکلا ولاشربا...).
2- (2) اعلی/ 2.
3- (3) علق/ 14.
4- (4) نساء/ 1.