قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 151

سوم: موانع اجتماعی و فرهنگی (مثل محیط خانه و خانواده و...)

چهارم: موانع سیاسی و اقتصادی (مثل فقر و...)

البته این تقسیم جامع و مانع نیست.

لیکن در اینجا نیز همه عوامل منفی (موانع) به «محیط» قابل برگشت است. بدین صورت که بگوییم: موانع تربیت گاهی محیط درون انسان و گاهی بیرون انسان است. البته تقسیم به عوامل مادی و فرامادی هم امکان دارد لیکن تعیین مرز آنها در بحث موانع مشکل است.

پیشینه

در مورد تاریخچه موانع باید به همان منابع عوامل تربیت اشاره کرد و کتاب مستقلی را در این مورد نیافتیم اما برخی مقالات در این مورد نگاشته شده است.

1 - موانع تربیت در قرآن و راهکارهای برخورد با آنها، علی عباس، پایان نامه ارشد، جامعه الصمطفی العالمیه، مجتمع امام خمینی، مدرسه عالی قرآن و حدیث، سال 1387 ش. در این پایان نامه موانع تربیت به چند دسته اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی تقسیم شده است.

2 - مقاله: «موانع تربیت»، دکتر عبدالغنی عبود، ترجمه مهدی اسدی، مجله تربیت اسلامی، ش 6، تابستان، 1380 ش.

(نویسنده این مقاله کتابی تحت عنوان «فی التربیه الاسلامیه، القاهره، الطبعه الثانیه، دارالفکر العربی، 1985 م» نیز منتشر کرده است).

ایشان مانع اساسی تعلیم و تربیت اسلامی را تصور مردم از آنها می داند. که تربیت اسلامی را یک برنامه درسی شامل برخی آیات و احادیث نبوی و برخی مسائل فقهی می دانند که دانش آموزان آنها را حفظ می کنند و جز در موارد نادر فرصت آن را نمی یابند که به یک رفتار عملی تبدیل کنند. سپس یادآور می شود که تصور صحیح آن است که تعلیم و تربیت اسلامی به منزله روح و زندگی ای است که در همه برنامه های حیات بخش در رگ و پی درسی جاری است.(1)

ایشان در جای دیگر یکی از موانع تعلیم و تربیت اسلامی را دوگانگی در اندیشه و