قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 161

کسانی هستند که می گویند: «به خدا و به روز بازپسین ایمان آورده ایم.»، در حالی که آنان مؤمن نیستند. * با خدا و کسانی که ایمان آورده اند، نیرنگ می بازند، در حالی که جز بر خودشان نیرنگ نمی زنند و (با درک حسّی) متوجه نمی شوند. * در دل های آنان [نوعی] بیماری است و خدا بر بیماری آنان افزوده و به خاطر دروغ گوییِ همیشگی شان، عذاب دردناکی برایشان است. * و هنگامی که به آنان گفته شود: «در زمین فساد مکنید.» می گویند: «ما فقط اصلاح کننده ایم.» * آگاه باشید که آنان فقط فسادگرند و لیکن (با درک حسّی) متوجه نمی شوند. * و هنگامی که به آنان گفته شود: «همان گونه که مردم ایمان آوردند [شما هم] ایمان آورید.» می گویند: «آیا همان گونه که سبک سران ایمان آوردند، ایمان بیاوریم؟!» آگاه باشید که فقط آنان سبک سرند و لیکن نمی دانند. * و هنگامی که کسانی را که ایمان آورده اند ملاقات می کنند، می گویند: «ایمان آوردیم.» و هنگامی که با شیطان (صفت) های خود خلوت می کنند، می گویند: «در حقیقت ما با شماییم. ما [آنان را] فقط ریشخند می کنیم». * خدا آنان را ریشخند می کند و آنان را در حالی که در طغیانشان سرگردان می شوند فرو می گذارد. * آنان کسانی هستند که «گمراهی» را با «راه نمایی» مبادله کردند؛ پس تجارتشان سودی نکرد و ره یافته نبودند».

مانع تربیتی منافقان عدم درک عمیق و تکبر آنهاست به صورتی که طلب مغفرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نیز برای آنان سودی ندارد چرا که به جایی رسیده اند که تربیت پذیر نیستند. آنان نه تنها خود گمراه هستند بلکه مایه گمراهی دیگران می شوند و مانع تربیت دیگران می گردند و از انفاق به اطرافیان پیامبر منع می کنند.

تذکر: راه نجات از نفاق، توبه و بازگشت به ایمان صادق است.

7 - هوای نفس (استفاده نابه جا از غرائز = مانع روشی تربیت)

نفس انسان دارای قوای شهوانی است که او را به سوی امیال جنسی، خوردن، تجمل و... سوق می دهد که این امیال قابل تربیت است و اگر به صورت صحیح و کنترل شده استفاده شود زمینه ساز کمال انسان است و قرآن با ارضاء صحیح آنها مخالفت نکرده بلکه توصیه کرده است. اما اگر هوای نفس کنترل نشود و به مسیر صحیح شرعی هدایت نشود و انسان تابع هوای نفس شود پیامدهای خطرناکی خواهد داشت.