قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 181

خانواده های متزلزل را بر روی فرزندان بررسی کنیم بهتر است این بحث را به دو بخش 1 - اختلافات خانوادگی و طلاق؛ 2 - مرگ والدین و مصیبت یتیمی تقسیم کنیم و نقش و اثر آنها را بر روح و روان کودک و تربیت اجتماعی او بررسی کنیم:

الف) اختلافات خانوادگی و طلاق

طرز رفتار والدین و ارتباط ناصحیح آنها یعنی دعواها و مشاجره ها آنها مخصوصاً اگر پی در پی باشد و هر چند روز یک بار به طلاق و جدایی تصمیم بگیرند، باعث از بین رفت صفا و صمیمیت در خانواده می شود و محیط خانواده را به یک محیط دشمنی و تحریک فرزندان علیه یکدیگر مبدل می سازد. در این رابطه فرزند از شخصیت حقیقت و این که حق با کدام است، عاجز است. بنابراین کودک بیچاره همواره در حال اضطراب و تشویش به سر می برد که مبادا دوباره آتش مشاجره میان والدین، دوباره شعله ور شود در نتیجه از سرعت رشد کودک کاسته می شود. زشت ترین و ناپسندترین صفت یعنی تملق در او به وجود می آید، کودک نیازمند تحسین و محبت پدر و مادر است و اگر میان آن دو به هم بخورد، این احتیاج کودک که مهمترین احتیاجات روانی کودک به شمار می آید، ارضا نخواهد شد. و در نتیجه بزرگ ترین لطمه روانی را بر او وادار خواهد ساخت، از طرف دیگر، این بچه ها از لحاظ عاطفی ناراحت هستند، و این گونه بچه ها به آسانی نمی توانند خود را به موقعیت های تازه سازش دهند و در ارتباط با دیگران با مشکلاتی روبرو هستند و در بعضی از موارد دیده شده که این دسته از کودکان در کارهای تحصیلی هم موقعیت شایانی کسب نمی کنند.

گذشته از آثار مضر روانی و بدنی، این عمل نکوهیده سبب می شود که فرزندان نیز بعد از ازدواج و تشکیل خانواده، از همان رفتار زشت والدین خود پیروی کرده با همسرشان به همان وضع و تربیت، رفتار و عمل می کند. به همین ترتیب، این عمل بسیار زشت ادامه پیدا می کند و سبب بدبختی چند نسل و سرانجام جامعه می شود.(1)

مشاجره و نزاع والدین با یکدیگر، اعتبار آنها را نزد کودک کم می کند، وقتی کشمکش و مشاجره والدین به طلاق و جدایی، ختم می شود، بچه حس اعتماد و وفاداری