قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 199

تقسیمات روش های تربیت

دسته بندی های متعدد در مورد روش های تربیتی، بر اساس جهات مختلف صورت گرفته است.

الف) تقسیم روش ها بر اساس حوزه تأثیر: روش های تربیتی شناختی (همچون تعقل، تفکر، تعلیم و...) و روش های تربیتی رفتاری (همچون دفع بدی با خوبی، عبادات عملی و...) و روش های تربیتی عاطفی (همچون محبت)

ب) تقسیم روش ها بر اساس حوزه عمل: روش های تربیتی فردی (همچون تزکیه نفس) و روش های تربیتی اجتماعی (همچون امر به معروف و نهی از منکر)

ج) تقسیم روش ها بر اساس نوع تأثیر: روش های تربیتی ایجادی (همچون امر به معروف) و اصلاحی (همچون نهی از منکر) و تثبیتی (همچون تمرین و تکرار)

د) تقسیم روش های تربیتی بر اساس ابعاد تربیت، همچون روش های تربیتی عقلانی، (مثل تفکر)، روش های تربیتی عاطفی (مثل محبت) و....

ه -) تقسیم روش های تربیتی بر اساس نتیجه روش، که به چند دسته تقسیم کرده اند(1):

یک: روش های منفی کاهش رفتار همچون جریمه و تنبیه؛

دو: روش های مثبت کاهش رفتار؛

سه: روش های تقویت رفتار.

و) تقسیم روش ها بر اساس گستر و قلمرو آن به روش های جزئی و کلان روش ها (روش های فرعی و اصلی)؛

برخی روش های تربیتی همچون حج، کلان روش است که شامل روش های تربیتی متعدد همچون طواف، سعی، رمی جمرات، و... می باشد. ولی برخی روش های تربیتی جزئی است همچون روش مقایسه، پرسش.

ز) تقسیم روش ها از جهت اشتراک و عدم آن؛ برخی روش های تربیتی بین قرآن و علوم تربیتی مشترک هستند، همچون تشویق و تنبیه و... ولی برخی روش های تربیتی خاص قرآن است مثل تزکیه و برخی روش ها مخصوص علوم تربیتی است مثل شرطی کردن.