- مقدمه 1
- اشاره 4
- اول: «تربیت» 5
- مفهوم شناسی 5
- پیشینه 10
- دوم: «جامعه پذیری» 12
- مفهوم شناسی 12
- پیشینه 13
- پیشینه 14
- مفهوم شناسی 14
- سوم: «تربیت اجتماعی» 14
- دیدگاه ها 15
- اشاره 15
- دیدگاه جامعه گرا 15
- تربیت اجتماعی در اسلام 18
- مفهوم شناسی 22
- چهارم: «کودک» 22
- مفهوم شناسی 23
- پنجم: «ابعاد تربیت» 23
- کودک از دیدگاه قرآن 23
- پیشینه 24
- تقسیمات ابعاد تربیت 24
- اشاره 26
- الف) تنظیم روابط و مقررات اجتماعی 26
- تربیت اجتماعی در قرآن 26
- ب) تربیت خانوادگی 30
- ج) تربیت سیاسی 34
- د) تربیت اقتصادی 35
- ه -) تربیت قضایی 38
- و) تربیت نظامی 40
- ز) تربیت شغلی 43
- ط) تربیت اخلاقی 45
- جمع بندی 45
- اشاره 46
- مفهوم شناسی 47
- اشاره 47
- پیشینه 47
- الف) مراحل تربیت 47
- تقسیم بندی مراحل 50
- مرحله دوم: دوران ازدواج 53
- مرحله اول: دوره قبل از دنیا (عالم ذر) 53
- مرحله سوم: دوران جنینی 59
- مرحله چهارم: دوره کودکی اول (قبل از دبستان 0-7) 60
- مرحله ششم: دوران نوجوانی (21-14 سال) 70
- مرحله هفتم: دوره جوانی (21-34 سالگی) 74
- مرحله هشتم: دوره میانسالی (34-51 سالگی) 76
- مرحله نهم: دوره کهنسالی (51 سالگی تا آخر عمر) 77
- مرحله دهم: دوره بعد از دنیا (برزخ و قیامت) 80
- رشد اجتماعی در دوران کودکی 81
- نخستین علائم رشد اجتماعی 81
- ج) مراحل تربیت اجتماعی کودک 81
- اشاره 81
- اشاره 81
- ارتباط کودک با بزرگسالان 82
- ارتباط کودک با همسالان 83
- رفتارهای همکاری 84
- مظاهر رفتار اجتماعی کودک 84
- اشاره 84
- رفتارهای مبارزی 87
- اشاره 91
- مفهوم شناسی 92
- اشاره 92
- الف) عوامل تربیت 92
- تقسیمات عوامل تربیت 93
- پیشینه 97
- یک: عوامل درونی تربیت 98
- اشاره 98
- دو: عوامل بیرونی 103
- اشاره 103
- الف) عوامل مادی 103
- ب) عوامل فرامادی 110
- اشاره 112
- ج) عوامل تربیت اجتماعی کودک 112
- رشد بدنی (نضج بدنی) 113
- یک: عوامل مادی درونی 113
- 1. خانواده 118
- اشاره 118
- دو: عوامل مادی بیرونی 118
- محبت در خانواده 120
- یادگیری در خانواده 121
- موقعیت کودک در خانواده 123
- موقعیت خانواده در جامعه (موقعیت اجتماعی خانواده) 126
- اشاره 127
- ارتباط فرد با گروه در دوره کودکی (تغییرات رشدی در روابط همسالان) 128
- آموزش ها و یافته های کودک در گروه همسالان 130
- اسلام و همنشین 131
- 3. مدرسه 132
- اشاره 132
- معلم و مدرسه 133
- تعریف بازی 134
- 4. بازی 134
- اشاره 134
- صفات و ویژگی های بازی 135
- ارزش های بازی 135
- بازی کودک در اسلام 139
- 5. وسایل ارتباط جمعی 141
- 6. اجتماعات، نهادها و موسسات 146
- اشاره 148
- الف) موانع تربیت 149
- اشاره 149
- مفهوم شناسی 149
- تقسیمات موانع تربیت 150
- پیشینه 151
- اشاره 152
- ب) موانع تربیت در قرآن 152
- اول: موانع درونی 153
- دوم: موانع بیرونی 162
- اول: موانع مادی درونی 177
- بیماری و نقص های بدنی کودک 177
- موانع مادی درونی تربیت اجتماعی کودک در قرآن 178
- دوم: موانع مادی بیرونی 180
- 1. خانواده متزلزل 180
- 2. دوستان نامناسب 187
- 3. عدم اعتدال در حمایت عاطفی (بی مهری، محبت افراطی) 190
- 4. تأثیر منفی رسانه های گروهی بر کودک 193
- 5. فقر 194
- اشاره 196
- الف) روش های تربیت 197
- مفهوم شناسی 197
- اشاره 197
- تقسیمات روش های تربیت 199
- پیشینه 200
- ب) روش های تربیت در قرآن 201
- 1. روش الگویی 221
- د) روش های کاربردی تربیت اجتماعی کودک 221
- 2. روش تشویق 230
- مهم ترین روش های تنبیهی 231
- اشاره 231
- 3. روش تنبیه 231
- مصادیق تشویق در قرآن کریم 234
- مصادیق تنبیه در قرآن کریم 235
- مزایای روش تشویق 236
- معایب تشویق بی جا و بیش از حد 237
- مزایای روش تنبیه 238
- معایب تنبیه بی جا و بیش از حد 238
- تنبیه بدنی در اسلام 238
- 5. روش تعلیم 246
- 6. روش ادب ورزی 251
- اشاره 252
- آداب اجتماعی 252
- الف) آداب خوردن و آشامیدن 253
- ب) آداب سلام 256
- ج) آداب اجازه گرفتن برای ورود 259
- د) آداب مجالست و همنشینی 261
- ه -) آداب سخن گفتن 263
- ز) آداب تبریک و تهنیت 270
- ح) آداب عیادت بیمار 272
- ط) آداب تسلیت گفتن 275
- ی) آداب عطسه و خمیازه کشیدن 276
- ضمایم 280
ح) روش های عام و خاص؛ برخی روش های تربیتی برای همه ابعاد تربیتی قابل اجراست اما برخی روش های تربیتی مخصوص یک بعد تربیتی (مثل تزکیه برای تربیت اخلاقی و نیز محبت برای تربیت عاطفی و...) است.
بررسی: هر کدام از این تقسیمات از جهتی قابل توجه و مفید است. بنابراین پذیرش یک تقسیم موجب نفی تقسیمات دیگر نمی شود. لیکن ضروری است که نخست فارغ از تقسیمات روش ها به بررسی اجمالی هر کدام از آنها از منظر قرآن کریم بپردازیم.
پیشینه
در مورد روش های تربیتی در قرآن کتاب ها و مقالات متعددی نوشته شده است لیکن برخی منابع به روش های تربیتی عام یا در اسلام پرداخته اند و در ضمن به روش های تربیتی قرآن اشاره کرده اند و برخی نیز به یک یا چند روش تربیتی خاص پرداخته اند:
1 - منهج التربیه فی القرآن والسنه، عمر عمر احمد، دمشق، 1996 م.
2 - منهج القرآن فی تربیه الرجال، عبدالرحمن عمیره، بیروت، 1991 م.
3 - اسالیب التشویق و التعزیر فی القرآن الکریم، جلو، بیروت، 1414 ق.
4 - روش های تربیتی قرآن، علی گلزاده غفوری، شرکت سهامی انتشار، تهران، 1344 ش.
5 - تعلیم و تربیت در قرآن (ویژگی ها و روش ها)، رحیم بدیعی، قم، نتشر میثم تمار، 1388 ش.
6 - شیوه های تعلیم در قرآن و روایات، سید مهدی برومند، کتاب مبین، رشت، 1380 ش.
7 - تربیت از دیدگاه قرآن، فاضل جمالی، تهران، 1360 ش.
8 - التربیه الوقائیه فی الاسلام، یکن فتحی، مؤسسه الرساله، بی جا، 1995 م.
9 - الاقناع فی التربیه الاسلامیه، ابن جبار، جده، 1419 ق.
10 - مناهج التربیه الاسلامیه والمربون العالمون فیها، ماجد عرسان الکیلانی، بیروت، 1419 ق.
11 - التربیه بالآیات، عبدالرحمن النحلاوی، دمشق، 1409 ق.
12 - التربیه بضرب الامثال، عبدالرحمن النحلاوی، دمشق، 1409 ق.
13 - تعلیم و تربیت اسلامی، دکتر علی شریعتمداری، امیرکبیر، تهران، 1367 ش.
14 - روان شناسی پرورشی، علی اکبر سیف، نشر دوران، بی جا، 1391 ش.