قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 237

5 - تشویق کودکان توسط پدر و مادر و اطرافیان و مربیان باعث می شود که کودکان با نظری خوب و خوش بینانه به آنها بنگرند و آنها را دوست و همدم و یار صمیمی خود بدانند و این خود پیامدهای بسیاری در بردارد.

6 - گاه یک تشویق به جا و حکیمانه و ساده ممکن است مسیر زندگی کودک را عوض کند و او را از بدی و انحرافات نجات بخشد.(1)

معایب تشویق بی جا و بیش از حد

1. امام علی علیه السلام می فرمایند:

«ستایش بی اندازه از شخص تکبر را در او پدید می آورد».(2)

2. موجب وابستگی کودک به عوامل کنترل بیرون از خود می شود.

3. تشویق بدون دقت ممکن است برای کودک به صورت رشوه درآید و اعمال کودک به پاداش وابسته شود و کودک پرتوقع و طلبکار پرورش یابد و در همه جا انتظار پاداش عملی یا معنوی داشته باشد، از همه کس طلبکار شود، ولی خودش احساس مسئولیت نکند. گاهی حتی در برابر انجام وظایف قانونی یا اجتماعی یا شرعی خود نیز توقع پاداش خواهد داشت. یعنی تشویق که خود وسیله تربیت است به هدف تبدیل شود.

4. تشویق بیش از حد در دراز مدت مانع پیشرفت خود به خودی کودک می شود.

5. تکیه بر تشویق بیرونی بدون هم سویی با تقویت های درونی کودک، مانع تحول طبیعی او می شود.(3)

6. مانع رشد انگیزه های درونی می شود.

7. عادات ناآگاهانه جایگزین صفات آگاهانه می شود.

8. هدف های جزیی و فرعی جایگزین هدف های اصلی و معنوی می شود.

9. فریب و تظاهر و ریاکاری را افزایش می دهد.

1- (1) . فاطمه رمضانی، مسعود حیدری، روش های تربیت اجتماعی کودک بر اساس قرآن و نهج البلاغه، ص 12؛ حسن زارعیان، مهارت های تربیتی، ص 11.
2- (2) عبدالواحد تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، نامه 53.
3- (3) روش های تربیت اجتماعی کودک بر اساس قرآن و نهج البلاغه، ص 12.