قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 246

در کنار روش های دیگر، کاربرد روش پیشگیری و کنترل در تربیت اجتماعی کودکان می تواند به والدین و مربیان کمک بسیاری بکند. از آنجا که کودک از استعداد بالایی برای پذیرش هر رفتار خوب و بد برخوردار است و زدودن رفتار پذیرفته شده از ذهن و روان کودک به آسانی ممکن نیست، نقش این روش به عنوان یک ابزار مهم تربیت اجتماعی نمایان می گردد. باید در نظر داشت که کاربرد روش هایی مانند تشویق و تنبیه تا حدی می تواند رفتارهای نامناسب اجتماعی را که کودک فرا گرفته است، تضعیف کند؛ اما به سختی می تواند به طور کامل آن را از وجود و ذهن کودک حذف کند.(1)

مزایای روش پیشگیری

1. کودک آماده پذیرش هر آموزش و هر نکته ای است. پیشگیری والدین و مربیان باعث می شود کودک در شرایط و تحت آموزشی قرار نگیرد که به زیان او باشد و او را به بیراهه بکشاند و حتی آموزش های مثبت را نیز بر او بی اثرکند.

2. همیشه پیشگیری بهتر از درمان است؛ اگر والدین و مربیان در تربیت کودکان به بحث پیشگیری بی توجه باشند چه بسا انحرافاتی در کودکان ایجاد شود که درمان آنها یا ممکن نباشد یا به سختی و با صرف هزینه و زمان زیادی امکان پذیر شود.

3. به کار بردن این روش در تربیت کودکان ضرورتی اجتناب ناپذیر است؛ زیرا باید در کنار امر به معروف نهی از منکر نیز قرار بگیرد. یعنی هدایت کودکان، تنها به سمت خوبی و راستی کافی نیست و باید از کج روی های آگاهانه و ناآگاهانه آنها نیز جلوگیری شود.(2)

5. روش تعلیم

تعلیم در لغت به معنای یاد دادن علم یا هنری به کسی یا کسی را چیزی آموختن است.(3) اگر بخواهیم تعلیم را در زمره روش های تربیت قلمداد نماییم، باید بگوییم که تعلیم عبارت است از تلقین و رساندن و انتقال معلومات به ذهن شاگردان. تعلیم این نقش را به عهده دارد که ذهن شاگردان را با معلومات و کارایی فکری مجهز کند.

1- (1) روش های تربیت اجتماعی کودک بر اساس قرآن و نهج البلاغه، ص 15.
2- (2) همان.
3- (3) همان؛ ر. ک: حسن عمید، فرهنگ لغت فارسی.