قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 253

مجلس نشستن، گفتگو کردن، مزاح و شوخی، تبریک و تهنیت، عیادت بیمار، تسلیت، دعا برای عطسه و... برنامه دارد و هیچ کدام را از نظر نینداخته است.(1) اکنون درباره ی همین امور به تفصیل بحث می کنیم:

الف) آداب خوردن و آشامیدن

سفره طعام خانوادگی از اهمیت زیادی برخوردار است. کودکان نه تنها گرسنگی را سر سفره غذا رفع می کنند؛ بلکه همزمان خویشتن داری، ارزش های خانوادگی، مهارت های گفتاری و تعارف به میهمان (میهمان نوازی) را می آموزند.

والدین آداب خوردن و آشامیدن را باید به کودک آموزش دهند، اما در واقع آموزش آنها، اهمیت غذاخوردن جمعی را به عنوان یک مراسم فرهنگی مشخص می کند، که در تربیت اجتماعی کودک مؤثر است و جزئی از آن محسوب می شود.

کودکان آداب غذا خوردن و آشامیدن را همانند اعمال دیگر از والدین می آموزند، آنها آنچه را پدر و مادر انجام می دهند، می آموزند، نه آنچه را به آنها می گویند.

کودک وقتی آداب صحیح غذا خوردن را در خانه و خانواده بیاموزد، برای غذا خوردن و رعایت آداب آن در هر جایی آماده است.(2)

و در باب واجبات و محرمات خوردنی ها و آشامیدنی ها، چون کودک هنوز مکلف نیست باید توسط والدین به آنها آموزش داده شود تا بتواند در هنگام تکلیف، این واجبات و محرمات را رعایت کند.

- شستن دست قبل و بعد از غذا

پیشوای عالی قدر اسلام فرمود:

«برکه الطعام الوضوء قبله و الوضوء بعده؛ برکت طعام در این است که قبل و بعد از غذا، وضو بگیرند».

ظاهراً مقصود از وضو معنای لغوی است نه معنای اصطلاحی و بنابراین، منظور شستن دست پیش از غذاو شستن دست و دهان بعد از غذاست و اگر مقصود معنای اصطلاحی باشد، باز هم شستشوی دست و دهان حاصل است