قرآن و تربیت اجتماعی کودک صفحه 262

البته، این در صورتی است که مجلس تنگ نباشد. اما اگر تنگ باشد، به هر نحوی که مناسب است می نشیند.

- در میان دو کس نشیند مگر به اذن آنها. در روایت است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«لایحلّ لرجل أن یفرّق بین اثنین الا باذنهما؛ حلال نیست که مردی میان دو نفر جدایی بیندازد مگر به اذن آنها».(1)

- کسی که وارد مجلس می شود باید در جایی بنشیند که انتهای مجلس است. جابر بن سمره می گوید: هرگاه وارد مجلس پیامبر می شدیم، در انتهای مجلس می نشستیم.

البته، در صورتی که تازه وارد دارای قدر و منزلت باشد، باید حاضران مجلس یا صاحب منزل او را در جای مناسبی قرار دهند. زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «انزلوا الناس منازلهم؛ افراد را در جای خودشان قرار دهید. دیدیم که پیامبر خدا زعیم و بزرگ عبدالقیس را آورد و در کنار خود نشانید».

- نباید در مجلسی که عده ای نشسته اند، دو نفر با هم نجوا کنند. زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«اذا کنتم ثلاثه فلایتناجی اثنان دون الثّالث من اجل انّ ذلک یحزنه؛ هرگاه سه نفر باشید، دو نفرتان نجوا نکنید که سومی ناراحت می شود».

علت این نهی این است که این گونه کارها موجب کینه و بدبینی می شود.

- هنگامی که کسی از جای خود برخیزد، بیرون برود و سپس بازگردد، به همان مکان سزاوارتر است. زیرا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

«اذا قام احدکم من مجلس ثم رجع الیه فهو احقّ به؛ هرگاه یکی از شما از جای خود برخیزید و سپس به آنجا برگردد، سزاوارتر است».

- هنگامی که می خواهد از مجلسی خارج شود، باید از صاحب خانه اذن بگیرد و این، به دلیل حرمت خانه و حفظ شئونات و احترامات است.(2)

رعایت این قواعد در درجۀ اول بر مربیان لازم است و در درجۀ بعد باید آنها را به متربیان آموزش دهند تا آنها هم با گوش خود دستورات را بشنوند و هم با چشم خود نحوۀ